Πανδημία και προστασία δεδομένων: συμβατότητα ή μη των νομοθετικών επιλογών στην Παιδεία με τις διατάξεις του ΓΚΠΔ σε περίοδο πανδημίας

Abstract

Το εγχείρημα της παρούσης εργασίας εδράζεται στη διάθεση να εξεταστούν από νομικής απόψεως οι ανησυχίες εκπαιδευτικών και μαθητών όσον αφορά την προστασία των προσωπικών τους δεδομένων, οι οποίες προκλήθηκαν εξαιτίας της προσωρινής αντικατάστασης του παραδοσιακού τρόπου εκπαίδευσης από την εξ αποστάσεως εκπαίδευση, ενέργεια που εντάσσεται στις επιμέρους προσπάθειες της πολιτείας να θέσει υπό διαχειρίσιμο έλεγχο την πανδημία που προκλήθηκε από τον ιό «SARS-CoV-2». Για τον σκοπό αυτό αρχικά θα γίνει μια σύντομη ιστορική αναδρομή προκειμένου να αποτυπωθεί η νέα πραγματικότητα αλλά και οι προκλήσεις που δημιούργησε η νόσος «Covid-19». Κατόπιν, στο πρώτο μέρος της μελέτης θα γίνει περιορισμένης έκτασης αναφορά στα δύο θεμελιώδη δικαιώματα (Παιδεία, δημόσια υγεία), ενώ στη συνέχεια θα εξεταστεί το συνταγματικώς επιτρεπτό ή μη της αναστολής της δια ζώσης εκπαίδευσης και η υποκατάστασή της από την εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Ακολούθως, στο δεύτερο μέρος της εργασίας, θα αναδειχθεί η σχέση του Δημοσίου, που εν προκειμένω εκπροσωπείται από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, με τον ΓΚΠΔ σε συνθήκες κανονικότητας. Θα προηγηθεί σύντομη αναφορά στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και σε βασικές έννοιες. Ενώ, στο τρίτο και τελευταίο μέρος της μελέτης, θα διερευνηθεί κατά πόσο στον καιρό της πανδημίας καταφέρνει ή όχι το Υπουργείο Παιδείας να συμμορφώνεται με τις διατάξεις του ΓΚΠΔ σε όσες περιπτώσεις απαιτείται να προβαίνει σε επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα για να επιτελεί το σκοπό του, δηλαδή τη διατήρηση της επαφής των μαθητών με την εκπαιδευτική διαδικασία ακόμη και σε έκτακτες συνθήκες, όπως είναι η πανδημία που προκαλεί η νόσος «Covid-19». Προηγουμένως θα εξεταστεί το ζήτημα της νομιμότητας της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης σε σχέση με το δικαίωμα προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με βάση το γνωστό μας ήδη εργαλείο ανάλυσης, δηλαδή την αρχή της αναλογικότητας.

The task of this work is based on the willingness to examine from a legal point of view the concerns of teachers and pupils with regard to the protection of their personal data caused by the temporary replacement of the traditional way of education by distance learning, which is part of the individual efforts of the State to bring under manageable control the pandemic caused by the “SARS-CoV-2” virus. To this end, a brief historical flashback will initially be made in order to reflect the new reality and the challenges created by “Covid-19” disease. Then, in the first part of the study, a limited reference will be made to the two fundamental rights (Education, public health), and then the constitutionally permissible or non-constitutional suspension of the traditional way of education and its substitution by distance learning will be examined. Subsequently, in the second part of the work, the relationship between the State, represented in this case by the Ministry of Education and Religious Affairs, and the GDPR in normal conditions will be highlighted. It will be preceded by a brief reference to the current legislative framework for the protection of personal data, as well as to basic concepts. While, in the third and final part of the study, it will be investigated whether or not the Ministry of Education manages to comply with the provisions of the GDPR in those cases where it is required to process personal data in order to achieve its purpose, i.e. maintaining pupils' contact with the educational process even in exceptional circumstances, such as the pandemic caused by “Covid-19” disease. The question of the legality of distance learning in relation to the right to protection of personal data will first be examined on the basis of our already well-known analysis tool, namely the principle of proportionality.