Λαϊκισμός εναντίον αντιλαϊκισμού στον ελληνικό τύπο, 2014-2015

Abstract

Τον Μάιο του 2012, όταν το περιοδικό TIME έθεσε στον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, José Manuel Barroso, το ερώτημα: «τι σας ανησυχεί περισσότερο στη σημερινή Ευρώπη;», η απάντησή του ήταν: «Πιθανότατα, η άνοδος κάποιων λαϊκιστικών κινημάτων στα άκρα του πολιτικού φάσματος». Στο πλαίσιο των εκλογικών και ευρύτερα των πολιτικών εξελίξεων που συνόδευσαν τη διαχείριση της ευρωπαϊκής κρίσης από το 2008 και μετά, είναι σαφές ότι ο λαϊκισμός, από όπου κι αν προέρχεται, έχει ανακηρυχθεί επισήμως ως ο βασικός εχθρός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην Ελλάδα ειδικότερα, μετά την είσοδο στην εποχή των μνημονίων και των αντιμνημονίων, η έννοια του λαϊκισμού αποτέλεσε κεντρικό διακύβευμα στις πολιτικές αντιπαραθέσεις. Την ίδια περίοδο, δεν υπήρξε σχεδόν κανένα αντιπολιτευτικό κόμμα ή κίνημα –και όχι μόνο– που να μην κατηγορήθηκε από τους αντιπάλους του ως «λαϊκιστικό», μία κατηγορία που, ρητά ή υπόρρητα, τους προσέδιδε ταυτόχρονα ένα σύνολο χαρακτηριστικών, όπως η κοινωνική και πολιτική καθυστέρηση, ο λανθάνων ή ανοιχτός εθνικισμός/νατιβισμός, η δουλική λατρεία του ηγέτη, η αποστασιοποίηση από το δημοκρατικό παιχνίδι, η χωρίς αρχές συνύπαρξη (ακρο)αριστερών και ακροδεξιών στοιχείων, η ψευδολογία, η ανικανότητα, η ακραία πολιτικάντικη και οπισθοδρομική στάση.In May 2012, when TIME magazine asked the President of the European Commission, José Manuel Barroso, the question: “what worries you most about today's Europe?”, his answer was: “Probably the rise of some populist movements at the extremes of the political spectrum.” In the context of the electoral and broader political developments that have accompanied the management of the European crisis since 2008, it is clear that populism, wherever it comes from, has been officially declared the main enemy of the European Union. In Greece in particular, after entering the era of memoranda and anti-memoranda, the concept of populism has become a central stake in political debates. During the same period, there was hardly any opposition party or movement - and not only - that was not accused by its opponents of being ‘populist’, a charge that, explicitly or implicitly, simultaneously gave them a set of characteristics such as social and political backwardness, latent or open nationalism/nativism, slavish worship of the leader, distancing from the democratic game, unprincipled coexistence of (far) left and far right elements, falsehood, incompetence, extreme politicism and backwardness.