Το ζήτημα του υπερπληθυσμού κρατουμένων στις ελληνικές φυλακές: εγκληματολογικές προσεγγίσεις στο διάλογο εθνικών αρχών και διεθνών μηχανισμών ελέγχου

Abstract

Σκοπός της εκπονηθείσας διπλωματικής εργασίας είναι η ανάδειξη του υπερπληθυσμού των φυλακών ως πρόβλημα και η συσχέτισή του με τις σύγχρονες τάσεις διεθνοποίησης της καθεστηκυίας έννομης τάξης και δη στον τομέα της διασφάλισης των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Η περιαγωγή κάποιου σε καθεστώς στέρησης της ελευθερίας του και ο εγκλεισμός του δεν αφαιρεί το λοιπό πλέγμα προστασίας της ανθρώπινης αξίας, τουναντίον η ευάλωτη θέση του αξιώνει την παροχή τουλάχιστον αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης κατά το χρόνο αυτό, με τη συνθήκη αυτή να εξετάζεται, πλέον και από υπερκρατικούς και διεθνείς φορείς, με κυριότερο τέτοιον τη CPT. Η ανάπτυξη της θεματικής και των εγειρόμενων προβληματισμών κινείται σε δύο (2) βασικούς άξονες. Αρχικά είναι απαραίτητη η θεμελίωση της έννοιας του υπερπληθυσμού των φυλακών και η εξέταση του θεωρητικού υποβάθρου που τον διέπει. Πέραν του δοθέντος εννοιολογικού ορισμού του και των παραγόντων που σχετίζονται με αυτόν, γίνεται επίσης μνεία στη σύνδεσή του με την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου, με αναφορά σε νομολογιακά κεκτημένα κειμένων διεθνούς – ευρωπαϊκής ισχύος (ΕΣΔΑ κατά κύριο λόγο). Το τμήμα αυτό κλείνει με σαφή αναγωγή του συνολικού περιεχομένου στην εθνική υπόσταση του αναδειχθέντος ζητήματος. Έτερος άξονας ανάπτυξης αποτελεί ο διεθνής έλεγχος του εν λόγω τεθειμένου ζητήματος, υπό το πρίσμα του διαλόγου με τις ελληνικές αρχές. Το κριτήριο αυτό πληροί η CPT του ΣτΕ και ως εκ τούτου πραγματοποιείται επισκόπηση των εκθέσεών της κατά την επιτέλεση των καθηκόντων της και των επισκέψεών της σε ΣΚ ανά τη χώρα, με έμφαση στην ανταλλαγή πληροφοριών και απόψεων με την Ελληνική Κυβέρνηση. Με δεδομένη την γενικότερα επικριτική στάση της CPT έναντι των ελληνικών αρχών, οι σχετικές απαντήσεις υπόκεινται μεθοδολογική υπαγωγή στην ακολουθούμενη ποινική πολιτική εν σχέση με τη χρήση της φυλακής.This dissertation aims to highlight the problem of prison overcrowding and its correlation with contemporary trends in the internationalisation of the established legal order, especially in the field of human rights protection. The fact that a person is imprisoned does not take away the protection of human dignity, but rather his or her vulnerable position demands that at least decent living conditions be provided during this time, a condition that is now being examined by supranational and international bodies, the most important of which is the CPT. The development of the thesis and the emerging concerns is based on two (2) main axes. First, it is necessary to establish the concept of prison overcrowding and to examine the theoretical background that underlies it. In addition to the given conceptual definition and the factors related to it, reference is also made to its connection with the protection of human rights, with reference to the jurisprudential acquis of international - European texts (ECHR primarily). This section concludes with a clear reference to the national dimension of the issue raised. The other axis of development is the international control of this issue, in the light of the dialogue with the national authorities. This criterion is met by the CPT of the CoE and therefore an overview of its reports in the performance of its duties and its visits to prisons around the country is carried out, with emphasis on the exchange of information and views with the Greek Government. Given the CPT's generally critical attitude towards the Greek authorities, the relevant responses are subject to methodological affiliation with the criminal policy pursued in relation to the use of prison.