Η διαδικασία μετάβασης των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης προς την οικονομία της αγοράς: συγκριτική προσέγγιση και προοπτικές

Abstract

Το συγκεκριμένο άρθρο επιχειρεί να αναδείξει τα κύρια στοιχεία των οικονομιών των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης στο πλαίσιο της μετάβασης τους προς την οικονομία της αγοράς και τον καπιταλισμό μετά την κατάρρευση των χωρών του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού» το 1989. Επιχειρείται να καταδειχθούν οι ιδιαιτερότητες ενός οικονομικού μοντέλου που αναδύεται στο πλαίσιο του μετασχηματισμού της οικονομίας αλλά και της κοινωνίας των συγκεκριμένων χωρών. Επίσης, προσπαθεί να κάνει κατανοητό το είδος του καπιταλισμού που αναδύεται και τις διαφορές του με τις αναπτυγμένες χώρες της Δύσης. Επίσης, επιχειρεί να κάνει κατανοητό το ρόλο της γεωγραφικής περιοχής και της σημασίας της και την οριοθετημένη θέση της κάθε περιοχής στο πλαίσιο της παγκόσμιας οικονομίας. Στο ίδιο πλαίσιο, γίνεται η προσπάθεια να κατανοηθεί η παρουσία των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση και κυρίως με τις χώρες του Ευρωπαϊκού Βορρά. Παράλληλα, επιχειρεί να καταδείξει συνοπτικά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα που εμφανίστηκαν κατά τη διάρκεια της μετάβασης και την αντιπαράθεση που αναπτύχθηκε. Χαρακτηριστικά ζητήματα ήταν η πορεία και η ταχύτητα των μεταρρυθμίσεων, οι μέθοδοι ιδιωτικοποίησης που χρησιμοποιήθηκαν και επιπλέον το θεσμικό πλαίσιο της οικονομίας προκειμένου να προχωρήσει η μετάβαση προς την οικονομία της αγοράς. Προφανώς οι αντιθέσεις που αναπτύχθηκαν κάλυπταν ένα ιδεολογικό πλαίσιο.This article seeks to highlight the main characteristics of the economies of Eastern European countries in the context of their transition toward a market economy and capitalism following the collapse of the so-called ‘actually existing socialism’ in 1989. It aims to demonstrate the particularities of an economic model that emerges through the transformation of both the economy and society in these countries. Furthermore, it attempts to clarify the type of capitalism that is taking shape and its differences from that of the developed countries of the West. In addition, the article seeks to explain the role of the geographical region, its significance, and the delineated position of each area within the framework of the global economy. Within the same context, an effort is made to understand the position of Eastern European countries in relation to the rest of the European Union, and particularly in relation to the countries of Northern Europe. At the same time, the article briefly highlights the controversial issues that emerged during the transition process and the debates that developed. Characteristic issues included the course and pace of reforms, the methods of privatization that were employed, as well as the institutional framework of the economy required for the transition to a market economy to proceed. It is evident that the conflicts that emerged were embedded within an ideological framework.”*