Η επιρροή της σύμβασης του Άαρχους και του ευρωπαϊκού περιβαλλοντικού δικαίου στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά ζητήματα στην ελληνική έννομη τάξη

Abstract

Το αντικείμενο της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση του βαθμού επιρροής της Σύμβασης του Άαρχους και του συναφούς με αυτήν Ευρωπαϊκού Δικαίου Περιβάλλοντος στην ελληνική έννομη τάξη σχετικά με την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά ζητήματα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ενσωματώσει σε αρκετά ικανοποιητικό βαθμό τον τρίτο πυλώνα της Σύμβασης του Άαρχους, ήτοι το δικαίωμα πρόσβασης των ιδιωτών στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά ζητήματα, μέσω παράγωγου δικαίου που άπτεται περιβαλλοντικών θεμάτων. Παρόλο που το συγκεκριμένο δικαίωμα έχει κατοχυρωθεί σε επιμέρους περιβαλλοντικά νομοθετήματα, εντούτοις, απουσιάζει η οριζοντιοποιημένη κατοχύρωσή του ως ένα καθολικό πρόσβασης στη δικαιοσύνη για οποιαδήποτε παραβίαση της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Το νομοθετικό αυτό κενό σε συνάρτηση με την ύπαρξη των διαφορετικών εθνικών δικονομικών ρυθμίσεων, καλείται να καλύψει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οριοθετώντας τη διακριτική ευχέρεια των Κρατών-Μελών με γνώμονα τόσο τη γενική αρχή της ευρείας πρόσβασης στη δικαιοσύνη όσο και της αποτελεσματικής εφαρμογής του ενωσιακού δικαίου. Το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά ζητήματα της Σύμβασης του Άαρχους, ως δίκαιο αυξημένης τυπικής ισχύος, έχει ενσωματωθεί στην ελληνική έννομη τάξη κυρίως κατόπιν του συναφούς ευρωπαϊκού δικαίου. Ωστόσο, η υιοθετούμενη ελληνική πρακτική του νομοθέτη και της διοίκησης έχουν καταδείξει σημαντικά προσκόμματα στην απρόσκοπτη άσκηση του συγκεκριμένου δικαιώματος. Σημαντικό αντιστάθμισμα σε αυτά αποτελεί η γενναιόδωρη νομολογία του Σ.τ.Ε., το οποίο, συνεπικουρούμενο από τον ενωσιακό δικαστή, λειτουργεί ως θεματοφύλακας και εγγυητής της απρόσκοπτης πρόσβασης των ιδιωτών στην δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά ζητήματα, υπό το πρίσμα των γενικών αρχών του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου περιβάλλοντος.The scope of this paper is to examine the influence of the Aarhus Convention and the related European Environmental Law on the Greek law order, regarding the access to justice on environmental issues. The European Union has integrated satisfactorily the Aarhus Convention’s third pillar, namely the individual’s right on access to justice for environmental matters through secondary legislation on environmental cases. Although this right is enshrined in specific environmental legislation, however, still there is absence of a general horizontal framework, for a universal right of access to justice for any violation of EU environmental legislation. The European Court of Justice is trying to fill this legislation ‘’gap’’, by defining the discretion of Member States with respect to both the general principle of wide access to justice and the effective implementation of Union law, bearing in mind the existence of different national procedural rules. The Aarhus Convention right on access to justice for environmental matters of the, as a piece of law with superior legal status, has been incorporated into Greek law order, mainly through the relevant European law. However, Greek legislator’s as well as administration’s common practices have demonstrated significant obstacles to the unhindered exercise of this right. An important counterpart to these practices is the generous jurisprudence of the Council of State, which, in accordance with Union Judge’s jurisprudence, acts as a guardian and guarantor of unrestricted individual’s right on access to justice on environmental issues, under the general principles of international and European environmental law.