Το ζήτημα της προσωπικότητας στην ψυχολογική θεωρία της δραστηριότητας

Abstract

Το άρθρο εξετάζει το ζήτημα της προσωπικότητας μέσα από την ψυχολογική θεωρία της δραστηριότητας του A. N. Leontiev, αναδεικνύοντας τη διαλεκτική σχέση ανάμεσα στη δραστηριότητα, τη συνείδηση και την προσωπικότητα. Η προσωπικότητα δεν θεωρείται έμφυτο γνώρισμα, αλλά αποτέλεσμα της ενεργητικής συμμετοχής του ατόμου σε κοινωνικά διαμεσολαβημένες δραστηριότητες, όπου τα κίνητρα, οι σκοποί και τα προσωπικά νοήματα διαμορφώνονται και ιεραρχούνται. Η ανάπτυξή της προκύπτει μέσω δύο «γεννήσεων»: της πρώτης στην προσχολική ηλικία, όταν κοινωνικά κίνητρα υπερισχύουν των βιολογικών, και της δεύτερης στην εφηβεία, όταν ο έφηβος συνειδητοποιεί την προσωπική ιεραρχία των κινήτρων του. Το άρθρο υπογραμμίζει επίσης τις μεθοδολογικές αδυναμίες της θεωρίας, όπως την τάση κοινωνιολογικού αναγωγισμού, χωρίς όμως να μειώνεται η σημασία της για την κατανόηση της ανθρώπινης ανάπτυξης και της συγκρότησης της προσωπικότητας.The article examines the concept of personality through A. N. Leontiev’s activity theory in Soviet psychology, emphasizing the dialectical interrelation between activity, consciousness, and personality. Personality is not viewed as an innate trait but as the outcome of an individual’s active involvement in socially mediated activities, where motives, goals, and personal meanings are gradually formed and hierarchized. Its development unfolds through two “births”: the first in early childhood, when social motives begin to dominate biological ones, and the second in adolescence, when the individual becomes capable of consciously recognizing and reorganizing the hierarchy of their motives. The article also highlights certain methodological limitations of the theory—such as a tendency toward sociological reductionism—while reaffirming its major contribution to understanding human development and the formation of personality.