Ερμηνεία των φυλετικών διακρίσεων από τα όργανα των Ηνωμένων Εθνών: η εφαρμογή της ICERD στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εστιάζει στην ερμηνεία και την εφαρμογή της Διεθνούς Σύμβασης για την Εξάλειψη κάθε μορφής Φυλετικών Διακρίσεων στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη (ΚΠΕ), με ιδιαίτερη έμφαση στο άρθρο 3 που αφορά τον φυλετικό διαχωρισμό και το απαρτχάιντ. Αναλύει την εξελισσόμενη πρακτική των οργάνων και των μηχανισμών των Ηνωμένων Εθνών για να αξιολογήσει αν και πως εφαρμόζεται η απαγόρευση των φυλετικών διακρίσεων σε σχέση με τα ΚΠΕ. Η εργασία διαγράφει το νομικό πλαίσιο της ICERD, ορίζοντας την έννοια της φυλετικής διάκρισης, το αντικείμενο του άρθρου 3 και την εξω-εδαφική εφαρμογή της Σύμβασης. Έπειτα, μελετά την πρακτική της Επιτροπής για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων, τόσο μέσα από τις Συμπερασματικές Παρατηρήσεις προς το Ισραήλ, όσο και την πρώτη Inter-State Communication που άσκησε η Παλαιστίνη. Εξετάζει, επίσης, τη συνεισφορά του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, συγκεκριμένα τις Γνωμοδοτήσεις του 2004 και 2024 καθώς και την έμμεση ενασχόληση του Δικαστηρίου με ζητήματα φυλετικού διαχωρισμού και του απαρτχάιντ. Συμπληρώνεται δε από ανάλυση της σχετικής πρακτικής των κυρίων οργάνων του ΟΗΕ, του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Ειδικού Εισηγητή. Επιχειρηματολογεί ότι η πρακτική αυτών των οργάνων έχει προοδευτικά και σωρευτικά διασαφηνίσει την απαγόρευση της φυλετικής διάκρισης υπό το φως της ICERD σε καταστάσεις κατοχής, λαμβάνοντας υπόψη τους πολιτικούς και θεσμικούς περιορισμούς επιβολής, Η εργασία καταλήγει, αξιολογώντας την ICERD ως ένα δυναμικό όργανο του διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τις δυνατότητες – και τα όρια – των διεθνών νομικών μηχανισμών ως προς την αντιμετώπιση δομικών καθεστώτων διακρίσεων.This thesis focuses on the interpretation and the application of the International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination to the Occupied Palestinian Territories (OPT), with particular emphasis on Article 3 which relates to racial segregation and apartheid. It analyses the evolving practice of United Nations bodies and mechanisms to assess whether, and how, the prohibition of racial discrimination has been engaged in relation to the OPT. The study outlines the legal framework of the ICERD, defining the nature of racial discrimination, the scope of article 3, and the extraterritorial effects of the Convention. Furthermore, it considers the practice of the Committee on the Elimination of Racial Discrimination, both through its Concluding Observations on Israel and the first Inter-State Communication brought by Palestine. The thesis also covers the contribution of the International Court of Justice, specifically the 2004 and 2024 Advisory Opinions as well as the implicit involvement on issues of racial segregation and apartheid. This is complemented by the analysis of the activities of UN main organs, the Human Rights Council and the Special Rapporteur on the matter. It suggests that the practice of these organs has progressively and cumulatively clarified the prohibition of racial discrimination under the ICERD in the context of occupation, while being sensitive to the political and institutional constraints of enforcement. It concludes by reflecting on ICERD as a living instrument in international human rights law and on the potential—and limits—of international legal mechanisms to address structurally discriminatory regimes.