Κλιματική αλλαγή και χάραξη πολιτικής ΕΕ: δεδομένα από την Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Abstract

Η περιβαλλοντική πολιτική βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα της παγκόσμιας διακυβέρνησης καθώς η κλιματική αλλαγή και οι περιβαλλοντικές ανισότητες αποτελούν σημαντικές προκλήσεις. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ορίζει ότι η τριπλή πλανητική κρίση, αυτή της κλιματικής αλλαγής, της ρύπανσης και της καταστροφής της φύσης, είναι η μεγαλύτερη απειλή, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση λαμβάνει μέτρα πράσινης μετάβασης. Η παρούσα εργασία επιδιώκει τη διεξοδικότερη διερεύνηση των απόψεων των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά με την κλιματική αλλαγή και των παραγόντων διαμόρφωσης των απόψεων, μέσω της συγκριτικής μελέτης κρατών-μελών της ΕΕ, με δεδομένα από την Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα (ESS). Εξετάζεται αν οι απόψεις των Ευρωπαίων αλλάζουν με το πέρασμα του χρόνου και αν υπάρχουν παράγοντες, οι οποίοι σταθερά επηρεάζουν τις πεποιθήσεις του κοινού σχετικά με το φαινόμενο. Η έρευνα ανέδειξε ως καθοριστικής σημασίας την ανθρωπογενή αιτιότητα της κλιματικής αλλαγής, αυξημένες τις τάσεις προς τον υψηλότερο βαθμό ευθύνης που αισθάνονται οι πολίτες για τον μετριασμό της και αισθητή την ανησυχία τους. Αποδείχθηκε ότι η γεωπολιτική θέση των κρατών-μελών της ΕΕ καθορίζει τις περιβαλλοντικές απόψεις των Ευρωπαίων πολιτών καθώς βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφοροποίηση μεταξύ ευρωπαϊκών υποομάδων. Τέλος, αναδείχθηκαν οι σταθεροί παράγοντες διαμόρφωσης των απόψεων των Ευρωπαίων πολιτών για την κλιματική αλλαγή, οι οποίοι ήταν πολιτικής φύσεως. Τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης ανάλυσης μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμα στην επιστημονική κοινότητα καθώς συμβάλουν στη συγκριτική πανευρωπαϊκή τεκμηρίωση της αλλαγής στάσεων και συμπεριφορών για το κλίμα και αναδεικνύουν τις προοπτικές ανάπτυξης των περιβαλλοντικών πολιτικών στον σύγχρονο κόσμο.Environmental policy is high on the agenda of global governance as climate change and environmental inequalities are major challenges. The United Nations defines the triple planetary crisis, i.e. that of climate change, pollution and nature degradation, as the greatest threat, whereas the European Union takes green transition measures. This paper seeks to investigate in more detail the views of European citizens on climate change and the factors shaping these views, through a comparative study of EU Member States with data from the European Social Survey (ESS). It examines whether Europeans’ views change over time and whether there are factors that consistently influence public beliefs about the phenomenon. The anthropogenic causality of climate change was shown to be of decisive importance, with increased trends towards a higher degree of responsibility felt by citizens for its mitigation as well as palpable concern on their part. It was shown that the geopolitical position of the EU member states determines the environmental views of European citizens, as statistically significant differentiation was found between European subgroups. Finally, the stable factors shaping the views of European citizens on climate change, which were of a political nature, were highlighted. The results of this specific analysis may prove useful to the scientific community as they contribute to the comparative pan-European documentation of changing attitudes and behaviors regarding the climate and highlight the prospects for the development of environmental policies in the modern world.