Διακυβέρνηση των νέων «θυλάκων εγκλεισμού» για αιτούντες/σες άσυλο στην Ελλάδα: εμπειρίες από την Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή της Σάμου

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει ζητήματα που αφορούν τη διακυβέρνηση των νέων Κλειστών Ελεγχόμενων Δομών (ΚΕΔ) για αιτούντες/σες άσυλο στην Ελλάδα, με εστίαση στην ΚΕΔ Σάμου. Τοποθετώντας τις ΚΕΔ μέσα σε ευρύτερες χωρικές οικονομίες της κυβερνητικότητας της μετανάστευσης, στην προκειμένη περίπτωση εντός ενός πλαισίου έκτακτης διαχείρισης της προσφυγικής «κρίσης» και των αυξανόμενων ροών στα σύνορα με την Τουρκία, αυξημένης ασφαλειοποίησης των ευρωπαϊκών/εθνικών συνόρων και εντατικοποίησης του εξωτερικού/εσωτερικού ελέγχου, η εργασία επιδιώκει μέσω βιβλιογραφικής και εθνογραφικής έρευνας να εξερευνήσει τους εναλλακτικούς τρόπους με τους οποίους ασκείται η διακυβέρνηση στις ΚΕΔ (πχ. μέσω λόγων, μηχανισμών και πρακτικών) από το σύνολο του ετερογενούς ανθρωπιστικού συμπλέγματος εξουσίας που τις πλαισιώνει καθημερινά. Απώτερος σκοπός είναι η καλύτερη κατανόηση των τροπικοτήτων διακυβέρνησης που εκδηλώνονται στο πλαίσιο ενός μεταβαλλόμενου συστήματος νεοφιλελεύθερης διαχείρισης των ευρωπαϊκών συνόρων, καθώς και το πώς αυτές επηρεάζουν την κατάσταση των εκτοπισμένων πληθυσμών. Κατά την προσέγγιση της παραπάνω προβληματικής, η εργασία βασίζεται σε σύντομης διάρκειας επιτόπια έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο πεδίο της ΚΕΔ Σάμου και στη διεξαγωγή συνεντεύξεων με επαγγελματίες που έρχονται σε επαφή με τους αιτούντες/σες άσυλο και πρόσφυγες/ισσες διαμένοντες/ουσες της ΚΕΔ καθ’ όλα τα στάδια των διαδικασιών υποδοχής και ταυτοποίησης. Όπως αναδεικνύεται μέσα από την έρευνα, το πλέγμα των μηχανισμών, κανονισμών, διαδικασιών και καθημερινών συνθηκών, όπως αυτές εφαρμόζονται στη δομή της Σάμου από τη σύμπραξη των ανθρωπιστικών φορέων δραστηριοποίησης στο πεδίο, συνθέτουν στην πράξη ένα βίαιο κανονιστικό πλαίσιο, όπου ο εγκλεισμός και η επισφάλεια επηρεάζουν βαθιά την σωματική και ψυχολογική κατάσταση των διαμενόντων/ουσών. Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να δώσει έναυσμα για τη διερεύνηση των διαφορετικών τρόπων με τους οποίους εξελίσσεται το ευρωπαϊκό καθεστώς των hotspot που έχει εγκατασταθεί στην Ελλάδα.This thesis examines issues concerning the governance of the new Closed Controlled Access Centres (CCACs) for asylum seekers in Greece, with a focus on the Samos CCAC. Placing the CCACs within broader spatial economies of migration governmentality, in this case within a context of emergency management of the refugee 'crisis' and increasing flows at the border with Turkey, increased securitization of European/national borders and intensification of external/internal control, the paper seeks through literature and ethnographic research to explore the alternative ways in which governance is exercised inside these centres (e.g. through discourses, mechanisms and practices) by the entire heterogeneous humanitarian power complex that surrounds them. The main objective is to better understand the modalities of governance that manifest themselves in the context of an ever-changing system of neoliberal management of the European borders, and how those affect the situation of displaced populations. In approaching the above problematic, the paper is based on short fieldwork conducted in the site of Samos CCAC and interviews with professionals who come into contact with asylum seekers and refugees in the camp throughout all stages of the reception and identification processes. As highlighted through the research, the web of mechanisms, regulations, procedures and daily conditions, as applied in the Samos CCAC through the synergy of humanitarian actors in the field, constitute in practice a violent regulatory framework, the confinement and precariousness of which deeply affects the physical and psychological condition of residents. The present study may provide an impetus to explore the different ways in which the European regime of hotspots established in Greece is evolving.