Το δικαίωμα εναντίωσης του εργαζομένου στη μεταβίβαση επιχείρησης υπό το πρίσμα του ιδιωτικού και του δημοσίου δικαίου

Abstract

Η παρούσα εργασία εξετάζει συστηματικά το ζήτημα του δικαιώματος εναντίωσης του εργαζομένου σε περίπτωση μεταβίβασης επιχείρησης, υπό το πρίσμα τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημοσίου δικαίου. Το φαινόμενο της μεταβίβασης επιχείρησης, ιδίως στο πλαίσιο συγχωνεύσεων, εξαγορών και εταιρικών αναδιαρθρώσεων, έχει καταστεί ιδιαίτερα επίκαιρο υπό την επίδραση της παγκοσμιοποίησης, της τεχνολογικής εξέλιξης και της ενίσχυσης του ελεύθερου ανταγωνισμού. Η μεταβολή του προσώπου του εργοδότη, χωρίς τη συναίνεση του εργαζομένου, αναδεικνύει κρίσιμα ζητήματα προστασίας της εργασιακής σχέσης και της συμβατικής του θέσης.Η μελέτη ερείδεται στο κανονιστικό πλαίσιο της 2001/23/ΕΚ και της ελληνικής νομοθεσίας (ιδίως του Π.Δ. 178/2002), αναδεικνύοντας την αρχή της αυτοδίκαιης υπεισέλευσης του αποκτώντος εργοδότη στις υφιστάμενες εργασιακές σχέσεις. Παρά την εκτενή ρύθμιση της διατήρησης των δικαιωμάτων των εργαζομένων, το ελληνικό δίκαιο δεν προβλέπει ρητώς δικαίωμα εναντίωσης του εργαζομένου στη μεταβολή του αντισυμβαλλομένου εργοδότη. Στο πλαίσιο αυτό, διερευνάται εάν δύναται να θεμελιωθεί de lege lata τέτοιο δικαίωμα, είτε βάσει διατάξεων του αστικού και εργατικού δικαίου (όπως η αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων, η προστασία της προσωπικότητας και η απαγόρευση μονομερούς βλαπτικής μεταβολής), είτε υπό το φως συνταγματικών διατάξεων που κατοχυρώνουν την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και την επαγγελματική ελευθερία. Παράλληλα, εξετάζεται η ανάγκη στάθμισης μεταξύ των συμφερόντων του εργαζομένου και των αντικρουόμενων συμφερόντων του μεταβιβάζοντος και του αποκτώντος εργοδότη, στο πλαίσιο της οικονομικής ελευθερίας και της επιχειρηματικής δράσης. Ιδιαίτερη έμφαση αποδίδεται στη νομολογιακή αντιμετώπιση του ζητήματος από τα ελληνικά δικαστήρια, όπου κυριαρχεί η άποψη περί μη αναγνώρισης αυτοτελούς δικαιώματος εναντίωσης, χωρίς ωστόσο να απουσιάζουν μειοψηφικές προσεγγίσεις που επιχειρούν να ενισχύσουν τη θέση του εργαζομένου. Η εργασία καταλήγει σε κριτική αποτίμηση της υφιστάμενης κατάστασης και διατυπώνει σκέψεις ως προς τις προϋποθέσεις και τα όρια ενδεχόμενης θεμελίωσης του δικαιώματος εναντίωσης στο ισχύον δίκαιο, υπό το πρίσμα μιας σύγχρονης, ανθρωποκεντρικής προσέγγισης του εργατικού δικαίου.This thesis provides a systematic analysis of the employee’s right to object in the event of a transfer of undertaking, examined from the perspective of both private and public law. The transfer of undertakings—particularly in the context of mergers, acquisitions, and corporate restructurings—has become increasingly prominent due to globalization, technological advancement, and intensified market competition. The change in the identity of the employer without the employee’s consent raises fundamental issues concerning the protection of the employment relationship and the employee’s contractual position. The study is based on the regulatory framework established by Directive 2001/23/EC and its implementation in Greek law (notably Presidential Decree 178/2002), highlighting the principle of automatic transfer of employment relationships to the transferee employer. Despite the extensive regulation safeguarding employees’ rights, Greek law does not expressly recognize an employee’s right to object to the change of employer. Against this background, the thesis explores whether such a right may be established de lege lata, either on the basis of civil and labour law principles—such as freedom of contract, protection of personality rights, and the prohibition of unilateral detrimental modification—or in light of constitutional provisions safeguarding the free development of personality and professional freedom. The analysis further addresses the need to balance the employee’s interests with those of the transferor and transferee employers, within the broader framework of economic freedom and entrepreneurial activity. Particular emphasis is placed on Greek case law, which predominantly rejects the existence of an autonomous right of objection, although minority views advocate for a more employee-oriented interpretation. The thesis concludes with a critical assessment of the current legal framework and formulates considerations regarding the conditions and limits under which a right of objection could potentially be recognized under existing law, adopting a contemporary, human-centered approach to labour law.