Μεταπτυχιακές εργασίες
Μόνιμο URI για αυτήν τη συλλογήhttps://pandemos.panteion.gr/handle/123456789/19
Περιήγηση
Πρόσφατες Υποβολές
Τεκμήριο Οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις του brain drain στην Ελλάδα κατά την περίοδο της πολυκρίσης (2010-2024)Καραΐσκου, Βασιλική; Οικονόμου, Χαράλαμπος Ι.; Economou, Charalampos; Πασσάς, Κωνσταντίνος; Κοτέα, Μαριάνθη Γ. Α.; Passas, Costas; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2025-11-11)Η παρούσα εργασία διερευνά το φαινόμενο της «διαρροής εγκεφάλων» (brain drain) στην Ελλάδα, κατά την περίοδο της πολυκρίσης 2010–2024, βασιζόμενη σε βιβλιογραφική ανασκόπηση εγχώριων και διεθνών πηγών. Εξετάζεται η ιστορική και θεωρητική θεμελίωση του φαινομένου, με έμφαση στις θεωρίες του ανθρώπινου κεφαλαίου και της μετανάστευσης. Η εργασία αναλύει τις κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις της μετανάστευσης υψηλής ειδίκευσης, παρουσιάζοντας στατιστικά δεδομένα, χαρακτηριστικά του εξερχόμενου επιστημονικού δυναμικού και συγκριτικά παραδείγματα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ειδική αναφορά γίνεται στην επίδραση της οικονομικής κρίσης και της πανδημίας COVID-19 στη διόγκωση του φαινομένου, καθώς και στις κοινωνικές επιπτώσεις, όπως η σπατάλη ανθρώπινου δυναμικού (brain waste), η πληθυσμιακή γήρανση και η διαρραγή κοινωνικών δεσμών. Τέλος, παρουσιάζονται και αξιολογούνται πολιτικές αντιμετώπισης, όπως το πρόγραμμα Rebrain Greece, ενώ διατυπώνονται προτάσεις για την αντιστροφή του φαινομένου και την ενίσχυση της διασύνδεσης των μεταναστευμένων επιστημόνων με την εγχώρια ανάπτυξη.Τεκμήριο Αναπαραστάσεις της γυναικείας ομοφυλοφιλίας στο σύγχρονο κινηματογράφο : στερεότυπα και διακρίσειςΛαχανιώτη, Στυλιανή; Κορωναίου, Αλεξάνδρα, 1954-; Koronaiou, Alexandra; Χαλκιά, Αλεξάνδρα; Σαρρής, Νεοκλής, 1940-2011; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2003)Η παρούσα εργασία ασχολείται με την αναπαράσταση της γυναικείας ομοφυλοφιλίας στο σύγχρονο κινηματογράφο. Σκοπός της είναι να αναδείξει τους κυρίαρχους λόγους γύρω από την παρουσίαση της γυναικείας ομοφυλοφιλίας από ένα τόσο σημαντικό και ισχυρό μέσο όπως είναι ο κινηματογράφος. Η εργασία αποτελείται από δύο κύρια μέρη. Ένα θεωρητικό που αναφέρεται σε θεωρίες και εικόνες που σχετίζονται με τη γυναικεία ομοφυλοφιλία και που εμφανίζονται στη σύγχρονη επιστημονική και εν γένει βιβλιογραφία και ένα πρακτικό στο οποίο παρουσιάζεται η ανάλυση και επεξεργασία των δεδομένων. Το πρακτικό μέρος βασίζεται στην ανάλυση τριών κινηματογραφικών ταινιών και χρησιμοποιείται η μέθοδος της ανάλυσης περιεχομένου. Απώτερος σκοπός της έρευνας είναι να αναδειχθεί η γενικότερη οπτική μέσα από την οποία αντιμετωπίζεται η γυναικεία ομοφυλοφιλία στη σημερινή κοινωνία και θεωρούμε ότι αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσα από ένα δημοφιλές μέσο που απευθύνεται σε ένα πολύ μεγάλο αριθμό του πληθυσμού. Οι δύο βασικότερες παράμετροι της έρευνας είναι η γυναικεία ομοφυλοφιλία και ο κινηματογράφος και περιστρέφεται γύρω από το κεντρικό ερώτημα: Πως παρουσιάζονται οι ομοφυλόφιλες γυναίκες στον σύγχρονο κινηματογράφο:Τεκμήριο Έλεγχος και εργασία στη μετανεοτερική εποχή : μια ανάλυση του "συστήματος διοίκησης της απόδοσηςΛάλλας, Δημήτριος; Λυδάκη, Άννα; Νικολόπουλος, Γιώργος Π.; Ψαλιδόπουλος, Μιχάλης Μ., 1950-; Psalidopoulos, Michalis; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2005)Η παρούσα εργασία με τίτλο « Έλεγχος και Εργασία στη μετανεοτερική εποχή/ Μια ανάλυση στο «Σύστημα διοίκησης της απόδοσης» έχει ως στόχο την ανίχνευση μεθόδων και τεχνικών ελέγχου στο εργασιακό περιβάλλον την εποχή της με-τανεοτερικότητας. Το « Σύστημα διοίκησης της απόδοσης» είναι ένα εγχειρίδιο, το οποίο περιγράφει και αναλύει το νέο σύστημα αξιολόγησης των εργαζομένων μιας Τράπεζας. Το πρώτο μέρος της εργασίας συνίσταται στη θεωρητική επεξεργασία των εννοιών του κοινωνικού ελέγχου, της εξουσίας και της επιτήρησης. Η έννοια του κοινωνικού ελέγχου παρουσιάζεται, όπως έχει προσεγγισθεί από τις δυο κεντρικές προσεγγίσεις της συναίνεσης και της σύγκρουσης. Ο κοινωνικός έλεγχος, ως το σύνολο των οργανωμένων τρόπων αντίδρασης μιας κοινωνίας σε ανθρώπους και συμπεριφορές, που θεωρούνται ως παρεκκλίνουσες, μπορεί να θεωρηθεί αφενός ως τρόπος διασφάλισης της απειλούμενης κοινωνική συνοχής και αλληλεγγύης, και αφετέρου ως τρόπος εξασφάλισης και κατοχύρωσης των δομών και συμφερόντων της κυριαρχίας. Η εξουσία ,είτε ως θεσμικά δομημένη ιεραρχική σχέση είτε ως μια κοινωνική σχέση επιβολής, εμπεριέχει και ασκείται μέσω του κοινωνικού ελέγχου και της επιτήρησης. Ο έλεγχος και η επιτήρηση συνιστούν αφενός τεχνικές της εξουσίας αφετέρου αναπτύσσουν τις δικές τους στρατηγικές, καθώς μπορούν να θεωρηθούν ως υποσυστήματα εξουσίας, τα οποία στοχεύουν να εντοπίσουν και να διεισδύσουν στην πολυπλοκότητα και πολλαπλότητα των σχέσεων εξουσίας. Στα πλαίσια του νεοτερικού καθεστώτος, μια νέα τεχνολογία εξουσίας εμφανίζεται, η οποία σηματοδοτεί το πέρασμα από τις κοινωνίες της κυριαρχίας και του θεάματος στις κοινωνίες της πειθαρχίας. Η οικονομία της πειθαρχικής εξουσίας αρθρώνεται πάνω στο πρότυπο του Πανοπτικού, το οποίο ρυθμίζει ένα μεγάλο κομμάτι της νεοτερικής κοινωνίας (νοσοκομεία, σχολεία, κλινικές, φυλακές, άσυλα, εργοστάσια, στρατιωτικές ακαδημίες, φιλανθρωπικά ιδρύματα). Η λεγόμενη βιοεξουσία αντικειμενοποιεί, διαχειρίζεται τα άτομα, παράγει γνώση για αυτά και ταυτόχρονα παράγει νέες υποκειμενικότητες. Η διαπλοκή και η αλληλοτροφοδοτούμενη σχέση εξουσίας και γνώσης αναδεικνύει την εξουσία ως θετική παραγωγική δύναμη, η οποία δεν περιορίζεται στην απαγορευτική, αρνητική μορφή του νόμου. Η μετάβαση ( από τα τέλη της δεκαετίας του ’60) στη μετανεοτερική εποχή σήμανε ένα μετασχηματισμό στη φύση της εξουσίας. Από τις κοινωνίες της πειθαρχί3 ας παρατηρείται μια μετατόπιση στις κοινωνίες του ελέγχου, όπου η ενεργοποίηση της εξουσιαστικής τεχνολογίας δεν περιορίζεται σε «κλειστά» συστήματα ( στρατός, σχολείο, εργοστάσιο, φυλακή, νοσοκομείο), αλλά διαχέεται στο κοινωνικό πεδίο και η εξουσία από πειθαρχική μετασχηματίζεται σε ελεγκτική. Ο μετασχηματισμός στην οικονομία του ελέγχου και της εξουσίας προϋπόθετε και μια μεταβολή των δομών και των συνθηκών, καθώς και των συναρθρωμένων με αυτές εννοιών, στο όνομα των οποίων ενεργοποιούνται οι μηχανισμοί ελέγχου. Από την εδραίωση του καπιταλιστικού συστήματος (18ος αιώνα) μέχρι τα μέσα του ’70, το βιομηχανικό παράδειγμα προσδιόριζε την κοινωνική πραγματικότητα. Η τεϋλοριανή «επιστημονική οργάνωση της εργασίας» και η δυνατότητα μαζικής παραγωγής με τη φορντική αλυσίδα αποτέλεσαν τους δυο κεντρικούς πυλώνες της βιομηχανικής κοινωνίας, της οποίας η ρυθμιστική αρχή ήταν η παραγωγικότητα και η διαρκής οικονομική μεγέθυνση. Η παραγωγικότητα, ως η ικανότητα παραγωγής και η διαρκής βελτίωσή της , αποτελούσε το πάγιο αίτημα μιας κοινωνίας, η οποία παρήγαγε και κατανάλωνε μαζικά. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 μια σειρά εξελίξεων σήμανε το σταδιακό μετασχηματισμό του καπιταλιστικού συστήματος. Το φορντικό μοντέλο παραγωγής και το προνοιακό κράτος αντικαθίσταται από το μεταφορντικό μοντέλο και το νεοφιλελεύθερο κράτος. Η παραγωγικότητα, ως ρυθμιστική αρχή του φορντικού μοντέλου αντικαθίσταται από την έννοια της ευελιξίας, με την έννοια ότι το ζητούμενο δεν είναι τόσο η ικανότητα ανταπόκρισης στην εντατικοποιημένη μορφή της εργασίας, όσο η ικανότητα προσαρμοστικότητας, ευελιξίας, διαθεσιμότητας. Η απορύθμιση των εργασιακών σχέσεων, ως πυρήνας του νεοφιλελεύθερου πολιτικού σχεδίου, και η ανάπτυξη των νέων ευέλικτων τεχνολογιών προωθεί ευέλικτες μορφές απασχόλησης και έντονη κινητικότητα του κεφαλαίου. Σε αυτό το νέο περιβάλλον, το οποίο χαρακτηρίζεται από έντονη ανασφάλεια και αβεβαιότητα, η έννοια της «συμμετοχής» επαναδιατυπώνεται αξιώνοντας την ενεργοποίηση των πολιτών και την ταύτιση των εργαζομένων με την επιχείρηση. Μέσα από την ανάλυση του εγχειριδίου του «Συστήματος διοίκησης της απόδοσης» διαπιστώνεται ότι ο έλεγχος δεν ασκείται τόσο μέσω ενός πλέγματος υλικών καταναγκασμών όσο με εκκλήσεις για διανοητική και συναισθηματική εμπλοκή των ατόμων. Οι αναφορές στην προσωπικότητα και στις λεγάμενες ιδιότητες/ εργασιακές συμπεριφορές σκιαγραφούν το πλαίσιο αξιολόγησης και επομένως του ελέγχου. Οι απαιτήσεις για επίδειξη και ανάπτυξη επικοινωνιακών αρετών, για καινοτομία, «συμ μετοχή», προσαρμοστικότητα, ομαδικότητα περιγράφουν ένα πλέγμα εννοιών, οι οποίες ενεργοποιούν μεθόδους και τεχνικές ελέγχου.Τεκμήριο Μεικτοί γάμοι στην Ελλάδα όπου ένας εκ των δύο συζύγων είναι ελληνικής καταγωγής : η διαδικασία του επιπολιτισμούΛέκκα, Σοφία; Κορωναίου, Αλεξάνδρα, 1954-; Koronaiou, Alexandra; Σταλίκας, Αναστάσιος; Χαλκιά, Αλεξάνδρα; Stalikas, Anastassios; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2002)Η παρούσα εργασία με τίτλο « Μεικτοί γάμοι στην Ελλάδα όπου ο ένας εκ των δύο συζύγων είναι ελληνικής καταγωγής. Η διαδικασία του επιπολιτισμού.», αποσκοπεί στην μελέτη των γάμων μεταξύ ατόμων διαφορετικών εθνικοτήτων και θρησκευτικών πεποιθήσεων, υπό το πρίσμα της κοινωνιολογίας του γάμου, της διαμόρφωσης ταυτοτήτων και της αλλαγής αυτών μέσω της διαδικασίας του επιπολιτισμού. Στοχεύει στην αποσαφήνιση της διαδικασίας δημιουργίας του ζευγαριού, σε συνδυασμό με την προσπάθεια προσαρμογής του ξένου μέλους στο καινούργιο περιβάλλον και στην ανάδειξη της άποψης των ίδιων των ατόμων που έχουν συνάψει μεικτούς γάμους και διαμένουν στην Ελλάδα. Η μελέτη του συγκεκριμένου θέματος κρίθηκε σημαντική καθώς αποτελεί ένα σχετικά άγνωστο ακόμη γνωστικό πεδίο για τα ελληνικά δεδομένα, και οι μεικτοί γάμοι τείνουν να αυξάνονται σταδιακά στον ελλαδικό χώρο. Η δομή του θεωρητικού πλαισίου έχει βασιστεί σε εκτενή βιβλιογραφική επισκόπηση και κριτική παράθεση θεμάτων της κοινωνιολογίας του γάμου, πλευρών της ταυτότητας που σχετίζονται με τον μεικτό γάμο, καθώς και στην ανάλυση της διαδικασίας του επιπολιτισμού. Το δεύτερο τμήμα της εργασίας περιλαμβάνει την παρουσίαση της ερευνητικής προσέγγισης. Για τη συλλογή του εμπειρικού υλικού χρησιμοποιήθηκε η τεχνική της ημί- δομημένης συνέντευξης. Πραγματοποιήθηκαν 20 συνεντεύξεις και ακολούθησε ανάλυση περιεχομένου του λόγου των ατόμων. Στόχος της ερευνητικής προσπάθειας ήταν η διερεύνηση του μεικτού γάμου, μέσω της υποκειμενικής πρόσληψής του, από τους ίδιους τους μετέχοντες. Τα αποτελέσματα της έρευνας συνοψίζονται στα ακόλουθα : Ο μεικτός γάμος είναι ένα σύνθετο ψυχοκοινωνικό φαινόμενο που βιώνεται από τα άτομα ως δυσκολότερο ενός απλού γάμου, κυρίως στον τομέα της επικοινωνίας.. Η επιλογή της χώρας διαμονής, υπαγορεύεται από τις επαγγελματικές υποχρεώσεις των ατόμων και κυρίως των ανδρών. Ο τρόπος που το μεικτό ζευγάρι επιλέγει να διευθετήσει τα οικογενειακά του θέματα είναι ο συνδυασμός των πολιτισμικών στοιχείων και από τις δύο κουλτούρες με προεξάρχοντα τα στοιχεία της κυρίαρχης κουλτούρας. Το θρήσκευμα επηρεάζει ελάχιστα τη δυναμική του γάμου, ενώ η γλώσσα θεωρείται πρωταρχικός παράγοντας προσαρμογής. Ευκολότερη προσαρμογή επιτυγχάνουν τα άτομα που πληρούν τους παράγοντες ένταξης στο νέο πλαίσιο, όπως είναι η κοινωνική δικτύωση, η ευχέρεια στην επικοινωνία και φυσικά η επαγγελματική αποκατάσταση. Τέλος, το ξένο μέλος καλείται να επαναδιαπραγματευτεί την ταυτότητά του, ανεξαρτήτως φύλου, επιδιώκοντας την προσαρμογή, αλλά και την διατήρηση της διαφορετικότητας.Τεκμήριο Όψεις θυματοποίησης των γυναικών χρηστών εξαρτησιογόνων ουσιώνΛευκόχειρ, Αδαμαντία; Μαγγανάς, Αντώνης Δ.; Τσίγκανου, Ιωάννα Γ.; Φαρσεδάκης, Ιάκωβος Ι.; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2002)Η θυματοποίηση αποτελεί μια πραγματικότητα για αρκετούς χρήστες ψυχοτρόπων ουσιών, ιδιαίτερα μάλιστα όταν πρόκειται για γυναίκες. Στην παραπάνω πρόταση καταλήγουν οι περισσότερες ερευνητικές προσπάθειες που έχουν διεξαχθεί στον διεθνή χώρο. Μέσα από τον συνδυασμό δύο ποιοτικών μεθόδων ; την διεξαγωγή ημικατευθυνόμενων συνεντεύξεων και την συγγραφή βιογραφιών, σε συνολικό δείγμα 53 γυναικών χρηστών που βρίσκονται σε θεραπευτική διαδικασία στην χώρα μας, διαπιστώνεται ότι στην πλειοψηφία τους έχουν υποστεί κάποιας μορφής θυματοποίηση καθ’ όλη την διάρκεια της ζωής τους. Ενδεικτικά, το 77,4% ανέφερε ότι έχει υποστεί σωματική βία, το 45,3% έκανε λόγο για σεξουαλική θυματοποίηση, συμπεριλαμβανομένου κι ενός ποσοστού 28,3% που έχει πέσει θύμα βιασμού. Με βάση θεωρητικά και εμπειρικά δεδομένα, η θυματοποίηση συχνά λαμβάνει χώρα κατά το νεαρό της ηλικίας των γυναικών, κυρίως στα πλαίσια της οικογένειας. Από την στιγμή που η γυναίκα έρθει σε επαφή με τις ψυχότροπες ουσίες, οι κίνδυνοι είναι περισσότεροι. Βασικούς δράστες αποτελούν ο ερωτικός σύντροφος, ο οποίος είναι παράλληλα και χρήστης ουσιών, όπως επίσης άτομα που εμπορεύονται ψυχότροπες ουσίες. Η πολλαπλή θυματοποίηση αποτελεί γεγονός για αρκετές γυναίκες χρήστες. Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι η θυματοποίηση είναι συνέπεια του όλου τρόπου ζωής των γυναικών χρηστών. Όσο οι γυναίκες έρχονται σε επαφή με άτομα που αναπτύσσουν παραβατική συμπεριφορά, τόσο μεγαλύτερος είναι κι ο κίνδυνος της θυματοποίησης τους.Τεκμήριο Ο αιγυπτιώτης ελληνισμός κατά την παλιννόστησή του στην ΕλλάδαΜαγκλάρα, Σταματίνα; Σαρρής, Νεοκλής, 1940-2011; Καραμπελιάς, Γεράσιμος; Τσίρος, Νικόλαος; Karabelias, Gerassimos; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2005)Η παρούσα διπλωματική εργασία με τίτλο «Ο αιγυπτιώτης ελληνισμός κατά την παλιννόστηση του στην Ελλάδα» στόχο έχει να παρουσιάσει τα προβλήματα που αντιμετώπισαν οι Αιγυπτιώτες όταν ήρθαν στην Ελλάδα και τον βαθμό συνοχής και αλληλεγγύης που διατηρούν μέχρι σήμερα. Η εργασία αποτελείται από τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος γίνεται μια ιστορική αναδρομή στην πορεία και παρουσία των Αιγυπτιωτών στην χώρα του Νείλου, με εστίαση στον 18ο, 19ο και 20ο αιώνα. Γίνεται αναφορά στις παροικίες, στις αδελφότητες, στα σωματεία αλλά και στα σχολεία που δημιούργησαν οι Αιγυπτιώτες, έτσι όπως προέκυψαν από τη σχετική βιβλιογραφία. Στο δεύτερο μέρος γίνεται αναφορά στους συλλόγους και στα σωματεία που δημιούργησαν οι Αιγυπτιώτες κατά την άφιξη τους στην Ελλάδα, σε μια προσπάθεια να διατηρήσουν ζωντανό το αιγυπτιώτικο στοιχείο. Το τρίτο -και κυρίως μέρος- της εργασίας αποτελείται από τρεις ενότητες. Στην πρώτη ενότητα γίνεται αναφορά στις θεωρητικές υποθέσεις, πάνω στις οποίες βασίστηκε η παρούσα εργασία, και στην μεθοδολογία που ακολουθήθηκε. Στην δεύτερη ενότητα παρουσιάζονται οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις των συνεντεύξεων. Για την συλλογή των στοιχείων κρίθηκε καταλληλότερη η μέθοδος των συνεντεύξεων και η παρουσία του ερευνητή ως συμμετέχων. Στην τρίτη ενότητα γίνεται η ανάλυση των στοιχείων, έτσι όπως προέκυψαν από τις συνεντεύξεις, με την μέθοδο της ανάλυσης περιεχομένου και η επαλήθευση ή μη επαλήθευση των θεωρητικών υποθέσεων με την μέθοδο της αναλυτικής επαγωγής. Τέλος, ακολουθεί το παράρτημα στο οποίο προσκομίζονται έντυπα και εικόνες αιγυπτιώτικων συλλόγων της Ελλάδας.Τεκμήριο Η διαχείριση του άλλου διαμέσου του λόγου της ΟρθοδοξίαςΚυριακούλη, Αργυρώ; Παπαρίζος, Αντώνης; Λαμπρέλλης, Δημήτρης Ν.; Λυδάκη, Άννα; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2002)Αν η θρησκεία - και εν προκειμένω η Ορθοδοξία - είναι για πολλούς εκείνη η επιφάνεια στην οποία αρθρώνεται — με την μορφή του δόγματος και της διδασκαλίας — ο πλέον ιστορικά νομιμοποιημένος λόγος για τον οποιοδήποτε Άλλο, για τον «πλησίον», τότε η παρούσα εργασία μπορεί να θεωρηθεί ότι αμφισβητεί το στοιχείο της νομιμοποίησης αλλά διατηρεί το στοιχείο της ιστορίας· μιας ιστορίας, όμως, ως περιγραφή του χώρου και του χρόνου που εμφανίζεται η υλικότητα «λόγος της Ορθοδοξίας» για να σχηματίσει αντικείμενα, ένα από τα οποία είναι ο «Άλλος». Με την «προβληματοποίηση» αυτού του λόγου και διαμέσου μιας σύνθεσης αρχαιολογίας — γενεαλογίας, επιχειρείται η αναζήτηση και η περιγραφή της διαπλοκής εκείνου του αποφαντικού τομέα και εκείνων των σχέσεων εξουσίας - γνώσης που ο λόγος της Ορθοδοξίας, τόσο κατά την ιστορική στιγμή του «Νεοελληνικού Διαφωτισμού» όσο και σ’ αυτή της «ελληνικής μετανεω'τέρικότητας», στηρίζεται για να διαμορφώσει ένα «Σύστημα ετερότητας». Εντός αυτού του Συστήματος ετερότητας, ο λόγος της Ορθοδοξίας αναπτύσσει τη διαδικασία σχηματισμού και διαχείρισης του «Άλλου» και της διαφοράς του- διαχείριση που την συνδέει με «εννοιακές επείγουσες ανάγκες» καθώς και μ’ ένα «αποτέλεσμα τελικοποίησης» που είναι η υποκειμενοποίηση του ορθόδοξου χριστιανού σε ηθικό δρώντα μέσα από μια Στρατηγική ηθικής. Ανάμεσα στις δύο ιστορικές στιγμές, αναζητείται η «αινιγματική ασυνέχεια», η «ρήξη» στη διαμόρφωση αυτού του Συστήματος ετερότητας, και απομακρυνόμαστε από την αναζήτηση Νοήματος ή απόδοσης στο άτομο μιας συμπαγούς ταυτότητας - ουσίας. Προσπαθούμε να διατηρήσουμε τον Άλλο στην διαφορά του ακολουθώντας τη θεώρηση του Φουκώ. Στο τέλος, όμως, αυτή που παλεύει να αναδειχθεί είναι η ετερότητα του Άλλου.Τεκμήριο Το δικαίωμα του ασύλου υπό το φως της πρόσφατης νομολογίας του ΕΔΔΑΚεκεμπάνος, Ελευθέριος; Τσίρης, Παναγιώτης Β.; Ψημμένος, Ιορδάνης; Χαλκιά, Αλεξάνδρα; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2025-11-04)Η παρούσα εργασία έχει αντικείμενο την μελέτη και την παρουσίαση της πρόσφατης νομολογίας του ΕΔΔΑ, η οποία αφορά παραβάσεις του Ελληνικού κράτους που σχετίζονται με το δικαίωμα του ασύλου. Στο πρώτο κεφάλαιο, επιχειρείται αρχικά μια παρουσίαση του νομικού πλαισίου που διέπει το δικαίωμα του ασύλου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ελλάδα, ενώ στη συνέχεια παρουσιάζεται ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η ερμηνεία και η προστασία του δικαιώματος στο άσυλο από την ΕΣΔΑ και το ΕΔΔΑ. Στο δεύτερο κεφάλαιο, παρουσιάζεται η σημαντικότερη νομολογία που αφορά καταδίκες της Ελλάδας για παραβάσεις που σχετίζονται με το δικαίωμα στο άσυλο. Η μελέτη της νομολογίας έχει σκοπό να εντοπιστούν τα δικαιώματα που παραβιάζονται και να κριθεί ο βαθμός συμμόρφωσης των Ελληνικών αρχών προς τους διεθνείς και ευρωπαϊκούς κανόνες για την προστασία του δικαιώματος στο άσυλο.Τεκμήριο Άσυλο, επικινδυνότητα και αποασυλοποίησηΜάλαινος, Παναγιώτης; Λυδάκη, Άννα; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2005)Η εμφάνιση, η διαδρομή και η λειτουργία των «ασύλων» από τον όψιμο Μεσαίωνα μέχρι τη σημερινή νεοτερικότητα, συνδέεται, τόσο με μια διαφορετική καταστατική της ψυχικής ασθένειας (ο «τρελός» «από-δαιμονοποιείται» και ιατρικοποιείται) όσο και με πρακτικές προσδιορισμού, ελέγχου και χρησιμοποίησης περιθωριακών ομάδων και πληθυσμών. Μέχρι και σήμερα, η αναπαράσταση του «ασύλου» κινείται γύρω από δύο βασικές, αλλά και αντίθετες, διαστάσεις: θεραπεία και έλεγχος. Επίσης διαχρονικά, ένα από τα βασικά στοιχεία της αναπαράστασης του ψυχικά ασθενή προσδιορίζεται από χαρακτηρισμούς/αποδόσεις αναφορικά με την επικινδυνότητα: ο «επικίνδυνος ψυχασθενής», μια αναπαράσταση καίρια αναφορικά με τη θέση που ο ψυχικά ασθενής κατέχει στο συλλογικό συμβολικό. Οι κύριοι «φορείς» της συγκεκριμένης αναπαράστασης θα μπορούσαν να προσδιοριστούν στην ομάδα των «εισαγγελικών», των αρρώστων, δηλαδή, οι οποίοι νοσηλεύονται υπό το καθεστώς της ακούσιας νοσηλείας. Στα πλαίσια της Μεταρρύθμισης, τα τελευταία είκοσι χρόνια στην Ελλάδα, προωθείται ένα πιο δημοκρατικό μοντέλο αντιμετώπισης της ψυχικής ασθένειας. Ένας βασικός άξονας/πεδίο του συγκεκριμένου μοντέλου αφορά τη συρρίκνωση και σταδιακό κλείσιμο των μεγάλων ψυχιατρείων, των «ασύλων» και τη σταδιακή αντικατάστασή τους από μικρότερες δομές, ενταγμένες στην κοινότητα με απώτερο στόχο την ένταξη και ενσωμάτωση του ψυχικά ασθενή στο κοινωνικό πλαίσιο. Η επιβαλλόμενη - μετά τον σεισμό του 1999 και τη καταστροφή μεγάλου τμήματος του ΨΝΑ (του γνωστού ως «Δαφνί»)- διαχείριση των «εισαγγελικών» από αυτές τις νέου τύπου δομές (με κυριότερο «εκπρόσωπο» τις ψυχιατρικές κλινικές των Γενικών Νοσοκομείων) κατέδειξε ένα σύστημα σχετικά ανέτοιμο, τόσο για μια διαφορετική αντιμετώπιση του «επικίνδυνου ψυχασθενή» όσο και για μια ουσιαστική διαφοροποίηση της καταστατικής θέσης του ψυχικά ασθενή στην ελληνική νεοτερικότητα.Τεκμήριο Η κοινωνική ταυτότητα των κακοποιημένων γυναικώνΜαρίνου, Ειρήνη; Μαγγανάς, Αντώνης Δ.; Κορωναίου, Αλεξάνδρα, 1954-; Τσίγκανου, Ιωάννα Γ.; Koronaiou, Alexandra; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2003)Το βασικό ερώτημα που μελετάται στη παρούσα εργασία είναι κατά πόσο οι στερεοτυπικές αντιλήψεις και οι μύθοι που επικρατούν παγκοσμίως γύρω από το θέμα της ενδοοικογενειακής βίας συμφωνούν με το προφίλ των κακοποιημένων γυναικών έτσι όπως προκύπτει από τις μαρτυρίες των ειδικών στο πλαίσιο της παρέμβασης. Με άλλα λόγια, το κατά πόσο επηρεάζουν την αντιμετώπιση του φαινομένου στο πλαίσιο των υποστηρικτικών δομών που λειτουργούν στην Ελλάδα αλλά και την αντίδραση των ίδιων των κακοποιημένων γυναικών στη θυματοποίηση. Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες των κακοποιημένων γυναικών, την πολυπλοκότητα του φαινομένου της ενδοοικογενειακής βίας και τις δυσκολίες που υπάρχουν για την σφαιρική αντιμετώπισή του, η παρούσα μελέτη επιχειρεί μια πρώτη καταγραφή των κοινωνικών χαρακτηριστικών των κακοποιημένων γυναικών που απευθύνονται για βοήθεια στις υποστηρικτικές δομές. Η μελέτη του συγκεκριμένου θέματος βασίζεται, κατά ένα μεγάλο μέρος, στην κριτική ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας με στόχο τη διερεύνηση τόσο των θεωρητικών αρχών που επικρατούν γύρω από το θέμα όσο και των μύθων που υιοθετούνται από το γενικό πληθυσμό, τα ίδια τα θύματα της κακοποίησης και ίσως τους ίδιους τους ειδικούς. Με δεδομένο την έλλειψη προηγούμενης ερευνητικής εμπειρίας για το υπό μελέτη θέμα στη χώρα μας και προκειμένου να γίνει μια πρώτη απόπειρα σκιαγράφησης του κοινωνικού προφίλ που φαίνεται να χαρακτηρίζει τις κακοποιημένες γυναίκες που απευθύνονται στις υποστηρικτικές δομές στην Ελλάδα, πραγματοποιήθηκε διερευνητική-περιγραφική έρευνα μικρής κλίμακας. Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκαν ημι-δομημένες συνεντεύξεις με ειδικούς που εργάζονται σε υπηρεσίες που απευθύνονται σε θύματα κακοποίησης. Όπως προκύπτει από την μελέτη, οι μύθοι που έχουν δημιουργηθεί γύρω από το θέμα της ενδοοικογενειακής βίας βασίζονται σε απλουστευτικές εξηγήσεις των σύνθετων διαδικασιών και δυναμικών που εμπλέκονται στην εμφάνιση του φαινομένου καθώς και στη παρερμηνεία των στατιστικών των υπηρεσιών. Με άλλα λόγια, η ελλιπής γνώση των δυναμικών της βίας εντός του οίκου και μεταξύ οικείων καθώς και του ψυχολογικού προφίλ που χαρακτηρίζει τα θύματά της, οδηγούν σε παρερμηνείες και διατυπώσεις αξιολογικού χαρακτήρα σχετικά με τα θύματα και τους θύτες, γεγονός που αποπροσανατολίζει τις προσπάθειες για εντοπισμό και καταπολέμηση των πραγματικών αιτιών του φαινομένου. Έμφαση δίνεται στις μεγάλες δυσκολίες και τις σημαντικές ελλείψεις που χαρακτηρίζουν τον χώρο της παρέμβασης, σε όλα τα επίπεδα, και τονίζεται η ανάγκη για βελτιωτικές παρεμβάσεις και μεταρρυθμίσεις. Τέλος, τονίζεται η ανάγκη διεξαγωγής περαιτέρω έρευνας.Τεκμήριο Οι μάρτυρες του Ιεχωβά : μια κοινωνιοψυχολογική προσέγγισηΜαυρολέων, Εμμανουήλ; Μαντόγλου, Άννα, 1961-; Παπαρίζος, Αντώνης; Ψαλιδόπουλος, Μιχάλης 1950-; Psalidopoulos, Michalis; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2003)Η παρούσα εργασία ασχολείται με το ζήτημα της παρουσίας και της δράσης της θρησκευτικής μειονότητας των Μαρτύρων του Ιεχωβά στον ελληνικό χώρο. Η προσέγγιση του συγκεκριμένου θέματος γίνεται μέσω της χρήσης του γενετικού τριαδικού μοντέλου κοινωνικής επιρροής των Mugny (1982) και Παπαστάμου, Mugny (1983). Αρχικά παρουσιάζονται στον αναγνώστη οι θεωρίες της κοινωνικής ψυχολογίας σχετικά με τα φαινόμενα κοινωνικής επιρροής (λειτουργικό μοντέλο, γενετικό μοντέλο, γενετικό τριαδικό μοντέλο). Στη συνέχεια, αναφέρουμε τα μεθοδολογικά εργαλεία που χρησιμοποιήσαμε κατά την επεξεργασία του θέματός μας (βιβλιογραφική έρευνα, συμμετοχική παρατήρηση, ημικατευθυνόμενες συνεντεύξεις, ποιοτική ανάλυση περιεχομένου). Ακολουθεί ο ορισμός των κοινωνικών αντιπάλων (πολιτική εξουσία, Ορθόδοξη Εκκλησία, Μάρτυρες του Ιεχωβά - εφεξής ΜτΙ - και ελληνικός πληθυσμός) και το καθεστώς που διέπει τις μεταξύ τους σχέσεις. Οι παραπάνω σχέσεις είναι συγκρουσιακός και το αντικείμενο της σύγκρουσης αφορά στη θέση των ΜτΙ έναντι των φορέων της κυρίαρχης εξουσίας και των κοινωνικών κανόνων (ζήτημα προσηλυτισμού, αντιρρησιών συνείδησης, διαφορών σε επίπεδο δογματικό με την επίσημη Ορθόδοξη εκκλησία, ανέγερσης ναών και ευκτήριων οίκων, ταφής των νεκρών, συμμετοχής σε μαθητικές παρελάσεις, μεταγγίσεις αίματος). Αυτή η συγκρουσιακή σχέση αποτυπώθηκε στις αντιστάσεις που συνάντησε η συγκεκριμένη μειονοτική ομάδα κατά το παρελθόν (εκτοπίσεις, φυλακίσεις, εξορίες, κοινωνικός αποκλεισμός). Σήμερα η κατάσταση έχει διαφοροποιηθεί προς το καλύτερο μέσα από την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ ΜτΙ - εξουσίας. Τελικός σκοπός της έρευνάς μας είναι να καταδείξουμε ότι οι ΜτΙ αποτελούν μειονότητα ενάντια στο ρεύμα και ότι η θέση τους στην ελληνική κοινωνία σήμερα έχει βελτιωθεί αισθητά σε σχέση με το παρελθόν.Τεκμήριο Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) των νοσοκομείων: δομή, λειτουργία και υγειονομικό προσωπικόΠαπαδοπούλου, Ελένη; Οικονόμου, Χαράλαμπος Ι.; Economou, Charalampos; Κοτέα, Μαριάνθη Γ. Α.; Πασσάς, Κώστας; Passas, Costas; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2025-10-23)Η παρούσα διπλωματική εργασία, θα εξετάσει τα τμήματα επειγόντων περιστατικών (ΤΕΠ) τα οποία αποτελούν κρίσιμα σημεία εισόδου στο σύστημα υγείας, προσφέροντας φροντίδα χωρίς διακρίσεις ή αποκλεισμούς. Η αποτελεσματική λειτουργία των ΤΕΠ εξαρτάται από την ορθολογική οργάνωση των εγκαταστάσεων, την εκπαίδευση του υγειονομικού προσωπικού και την ύπαρξη κατάλληλου εξοπλισμού. Η εκπαίδευση του υγειονομικού προσωπικού και ειδικά του νοσηλευτικού προσωπικού, στην επείγουσα ιατρική είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση των ικανοτήτων τους στην αντιμετώπιση επειγόντων περιστατικών και για τη διασφάλιση υψηλής ποιότητας φροντίδας. Η διαχείριση και η λειτουργία των ΤΕΠ απαιτούν προσεκτικό σχεδιασμό, λήψη αποφάσεων και εφαρμογή στρατηγικών για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική τους λειτουργία. Η εργασία σε αυτό το τμήμα είναι έντονα απαιτητική και συνοδεύεται από υψηλά επίπεδα άγχους, καθώς οι ροές των περιστατικών είναι απρόβλεπτες και κυμαίνονται από ήσσονος σημασίας έως επικίνδυνες για τη ζωή. Η ικανότητα του προσωπικού να προσαρμόζεται σε αυτές τις συνθήκες είναι καθοριστική για την ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας. Η εξέλιξη και η αναβάθμιση των ΤΕΠ περιλαμβάνει την ενίσχυση της αυτονομίας τους, την κάλυψη των αναγκών σε εξειδικευμένο προσωπικό και τεχνικό εξοπλισμό, καθώς και την ενσωμάτωση προηγμένων πληροφοριακών συστημάτων. Αυτά τα στοιχεία συμβάλλουν στη βελτίωση της διαχείρισης των ασθενών και στην συνολική αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας που προσφέρουν οι ΤΕΠ στα σύγχρονα νοσοκομεία.Τεκμήριο Η κατάσταση εξαίρεσης του Τζόρτζιο Agamben(2003/2013) και η οπτική της ΕγκληματολογίαςΑρνιώτης, Μάριος Θ.; Λαμπροπούλου, ΄Εφη Π.; Lambropoulou, Effi; Νικολόπουλος, Γεώργιος Π.; Τσίγκανου, Ιωάννα Γ.; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2025-10-21)Η έννοια της «κατάστασης εξαίρεσης», όπως αναπτύχθηκε από τον Ιταλό φιλόσοφο Giorgio Agamben, έχει αναδειχθεί σε ένα από τα πλέον σημαντικά θεωρητικά εργαλεία για την κατανόηση των σύγχρονων μορφών κρατικής εξουσίας και διαχείρισης κρίσεων. Η εργασία αυτή επιχειρεί μια ολοκληρωμένη θεωρητική διερεύνηση της κατάστασης εξαίρεσης ως πολιτικής και νομικής συνθήκης, καθώς και την εγκληματολογική αποτίμησή της, με στόχο να εντοπιστούν οι τρόποι με τους οποίους η εξαίρεση τείνει να κανονικοποιείται ως σταθερή μέθοδος διακυβέρνησης. Ιδιαίτερα δε, στο πλαίσιο της παρούσας επικεντρωνόμαστε στη διαδικασία μετασχηματισμού μιας κατάστασης εξαίρεσης από προσωρινή παρέκκλιση, σε δομικό στοιχείο της κρατικής κυριαρχίας και στις εγκληματολογικά συνέπειες αυτής της μεθόδου. Αρχικά, παρουσιάζεται η θεωρητική συγκρότηση της έννοιας, από τον Carl Schmitt έως τον Agamben, με ανάλυση των βασικών εννοιών όπως το iustitium, η «γυμνή ζωή» και ο Homo Sacer. Ο Agamben προσεγγίζει την κατάσταση εξαίρεσης ως μια «ζώνη» στην οποία ο νόμος αναστέλλεται, αλλά ταυτόχρονα παραμένει σε ισχύ μέσω αυτής της ίδιας της αναστολής του. Η εργασία δείχνει, πώς αυτή η έννοια συνδέεται με μορφές κρατικής αυθαιρεσίας και πώς διαχέεται σε δημοκρατικά καθεστώτα υπό το πρόσχημα της ανάγκης. Στη συνέχεια, η μελέτη μετατοπίζεται στην εγκληματολογική θεώρηση της κατάστασης εξαίρεσης, εξετάζοντας, πώς η εν λόγω κατάσταση εντάσσεται στο πλαίσιο της κριτικής εγκληματολογίας, της ζημιολογίας και της θεωρίας του κοινωνικού ελέγχου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη βιοπολιτική διάσταση της κρατικής εξουσίας και στη σχέση της με την ποινική κυριαρχία. Η εργασία διερευνά επίσης, το πώς η εγκληματολογική σκέψη μπορεί να ερμηνεύσει την κατάσταση εξαίρεσης όχι μόνο ως νομική παθολογία, αλλά και ως τεχνική κοινωνικού ελέγχου που αναδιαμορφώνει τα όρια μεταξύ νόμιμου και παράνομου. Η εργασία εξετάζει τρεις χαρακτηριστικές περιπτώσεις εφαρμογής του φαινομένου της κατάστασης εξαίρεσης και συγκεκριμένα: (α) τις ΗΠΑ μετά την 11η Σεπτεμβρίου και τη λειτουργία του Γκουαντάναμο, (β) τη Γαλλία μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις του 2015 και την παρατεταμένη κατάσταση έκτακτης ανάγκης, και (γ) τις αποικιοκρατικές διοικήσεις όπου η εξαίρεση αποτελούσε διαρκή μέθοδο διοίκησης. Οι περιπτώσεις αυτές καταδεικνύουν, πώς η εξαίρεση εργαλειοποιείται για την αναστολή θεμελιωδών δικαιωμάτων. Στο τελικό κεφάλαιο, η εργασία επικεντρώνεται στις συνέπειες της κατάστασης εξαίρεσης για την έννομη τάξη και τα ανθρώπινα δικαιώματα, αναδεικνύοντας την ανάγκη για επιστημονική και κοινωνική εγρήγορση απέναντι στην εντεινόμενη «κανονικοποίηση» της ίδια της εξαίρεσης. Τέλος, προτείνονται δημοκρατικά αντίβαρα, όπως η ενίσχυση του δικαστικού ελέγχου, η διαφάνεια των κρατικών αποφάσεων και η ενεργός συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών, ως τρόποι ανάσχεσης αυτής της αυταρχικής διολίσθησης.Τεκμήριο Οργανωμένο και επιχειρηματικό έγκλημα: η σχέση τους με τα εγκλήματα κατά του φυσικού και του πολιτισμικού περιβάλλοντοςΒάσσης, Δημήτριος; Λάζος, Γρηγόρης; Ζιούβας, Δημήτρης Λ.,; Λαμπροπούλου, Έφη Π.; Dimitris, Ziouvas; Lambropoulou, Effi; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2025-10-17)Τα περιβαλλοντικά εγκλήματα συνιστούν ένα αναδυόμενο και ταχέως εξελισσόμενο πεδίο μελέτης στο πλαίσιο της σύγχρονης εγκληματολογίας, το οποίο αναδεικνύει τη σύνδεση μεταξύ της περιβαλλοντικής βλάβης και της κοινωνικής αδικίας. Πρόκειται για πράξεις ή παραλείψεις που παραβιάζουν τη νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος και επιφέρουν σοβαρές ή μη αναστρέψιμες βλάβες στο φυσικό οικοσύστημα, στην ανθρώπινη υγεία και στην κοινωνική συνοχή. Ενώ παραδοσιακά η εγκληματολογική έρευνα επικεντρωνόταν κυρίως στα εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας και της ζωής, τις τελευταίες δεκαετίες έχει δοθεί έμφαση σε μορφές «λευκού κολάρου» εγκληματικότητας και εγκλημάτων ισχύος, στις οποίες εντάσσονται και τα περιβαλλοντικά εγκλήματα. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η μελέτη των περιβαλλοντικών εγκλημάτων που διαπράττονται από εταιρικούς φορείς και οργανωμένα οικονομικά συμφέροντα. Οι μεγάλες επιχειρήσεις — συχνά πολυεθνικού χαρακτήρα — διαθέτουν την τεχνική και νομική ικανότητα να επιδιώκουν τη μεγιστοποίηση του κέρδους μέσω πρακτικών που είτε παραβιάζουν απροκάλυπτα τη νομοθεσία είτε εκμεταλλεύονται ρυθμιστικά κενά και την αδυναμία των κρατικών ελεγκτικών μηχανισμών. Οι πρακτικές αυτές μπορούν να χαρακτηριστούν ως μορφές «εταιρικής εγκληματικότητας» (“corporate crime”), που εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο της «πράσινης εγκληματολογίας» (“green criminology”), ενός θεωρητικού ρεύματος που μελετά την εγκληματικότητα σε σχέση με τη βλάβη στο περιβάλλον και τους μη ανθρώπινους οργανισμούς. Η εγκληματολογική προσέγγιση των περιβαλλοντικών εγκλημάτων εξετάζει όχι μόνο τη νομική τους διάσταση, αλλά και τις κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές δομές που επιτρέπουν την εμφάνισή τους, συχνά με τη σιωπηρή συναίνεση των αρχών ή μέσω της ατιμωρησίας των υπευθύνων. Η εννοιολόγηση της «βλάβης» (“harm”) ως θεμελιώδους εγκληματολογικής κατηγορίας, ανεξάρτητα από την αυστηρή νομική τυποποίηση, είναι καίρια για την κατανόηση του πραγματικού μεγέθους του προβλήματος. Η παρούσα εργασία επιδιώκει να αναδείξει την πολυπλοκότητα των περιβαλλοντικών εγκλημάτων στο σύγχρονο καπιταλιστικό πλαίσιο, με έμφαση στην εγκληματολογική ανάγνωση της εταιρικής περιβαλλοντικής παραβατικότητας. Μέσω της ανάλυσης χαρακτηριστικών περιπτώσεων, της διερεύνησης θεσμικών ανεπαρκειών και της εξέτασης της στάσης του ποινικού συστήματος έναντι των περιβαλλοντικών εγκλημάτων, επιχειρείται η ανάδειξη της ανάγκης για μια πιο ολιστική, διατομεακή και κριτική προσέγγιση της περιβαλλοντικής εγκληματικότητας.Τεκμήριο Η αυτοδικία στις σύγχρονες κοινωνίεςΑγιομυργιαννάκη, Ειρήνη; Βλάχου, Βασιλική; Νικολόπουλος, Γεώργιος Χ.; Τσίγκανου, Ιωάννα Γ.; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2025-10-14)Η παρούσα εργασία εξετάζει το φαινόμενο της αυτοδικίας στις σύγχρονες κοινω-νίες, αναδεικνύοντας τη διαχρονικότητά του και τις σύγχρονες μορφές με τις οποί-ες εκδηλώνεται. Παρά την πρόοδο των θεσμών και του κράτους δικαίου, η αυτο-δικία επιβιώνει τόσο σε παραδοσιακές όσο και σε αστικές κοινωνίες, συχνά με την ανοχή ή αποδοχή της κοινωνίας. Η ανάλυση υιοθετεί διεπιστημονική προσέγγιση, συνδυάζοντας νομική, κοινωνιολογική, εγκληματολογική, ψυχολογική και ανθρω-πολογική θεώρηση. Στην αρχή αποσαφηνίζονται τα χαρακτηριστικά της αυτοδικίας και διαχωρίζεται από όμοιες έννοιες όπως η εκδίκηση και η ανταπόδοση. Παρου-σιάζεται και αναλύονται τα κοινωνικά αίτια και οι συνέπειές της, με βάση θεωρη-τικά σχήματα όπως η θεωρία της ανομίας, της κοινωνικής μάθησης και της ετικέ-τας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις σύγχρονες εκφάνσεις, όπως οι βεντέτες σε πε-ριοχές όπως η Κρήτη και η Μάνη, αλλά και η ψηφιακή αυτοδικία (π.χ. cyber-lynching). Τέλος, εξετάζονται θεσμικές και κοινωνικές παρεμβάσεις για την πρόλη-ψη και την αντιμετώπιση του φαινομένου, με έμφαση στην επανορθωτική δικαιο-σύνη και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Σκοπός της έρευνας είναι να ανα-δείξει την αυτοδικία ως ένα σύγχρονο κοινωνικό πρόβλημα που απαιτεί πολύ-πλευρη και συντονισμένη αντιμετώπιση.Τεκμήριο Στάσεις και χαρακτηριστικά των εξαρτημένων χρηστών ηρωίνης που συμμετέχουν στο πρόγραμμα υποκατάστασης με μεθαδόνηΜαρούλη, Μαρία; Ζαραφωνίτου, Χριστίνα; Zarafonitou, Christina; Τσίγκανου, Ιωάννα Γ.; Φαρσεδάκης, Ιάκωβος Ι.; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2001)Η παρούσα διπλωματική εργασία, περιλαμβάνει την περιγραφή των μοντέλων που εφαρμόζονται για την θεραπεία της ουσιοεξάρτησης, ενώ γίνεται αναφορά και στην διαδικασία της σωματικής απεξάρτησης που προηγείται της θεραπείας. Στη συνέχεια, ακολουθεί, παράθεση στατιστικών στοιχείων για την κατάσταση των ναρκωτικών στην Ελλάδα και περιγραφή των θεραπευτικών προγραμμάτων που λειτουργούν στην χώρα μας και στην υπόλοιπη Ευρώπη, με εκτενή αναφορά στον Οργανισμό Κατά των Ναρκωτικών και το Πρόγραμμα Υποκατάστασης. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας, περιγράφονται και αναλύονται τα χαρακτηριστικά και οι στάσεις των εξαρτημένων χρηστών ηρωίνης που συμμετέχουν στο πρόγραμμα υποκατάστασης με μεθαδόνη, με σκοπό την αξιολόγηση του προγράμματος από τους ίδιους τους θεραπευόμενους.Τεκμήριο Η ιδεολογική αναπαραγωγή της ορθοδοξίας μέσω του εκπαιδευτικού συστήματος : οικογένεια, έρωτας και φιλία στα σχολικά εγχειρίδια των θρησκευτικών της Α, Β' και Γ' ενιαίου λυκείουΜανή, Παρασκευή; Παπαρίζος, Αντώνης; Κορωναίου, Αλεξάνδρα, 1954-; Χαλκιά, Αλεξάνδρα; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2002)Η ιδεολογική αναπαραγωγή της Ορθόδοξης Εκκλησιαστικής Παράδοσης μέσω του Εκπαιδευτικού συστήματος είναι το σημείο εστίασης της συγκεκριμένης εργασίας. Θέτοντας ως αντικείμενο διερεύνησης τη διαχείριση της διαφορετικότητας, της οικογένειας, του έρωτα και της φιλίας μέσα στα σχολικά εγχειρίδια των Θρησκευτικών, επιχειρείται η ανάδειξη των ιδεολογικών στρατηγικών που αναπτύσσονται κατά τη διαπραγμάτευσή τους, με κεντρικό στόχο την ενίσχυση της θρησκευτικής ταυτότητας των μαθητών και απώτερο σκοπό τη δογματική κατοχύρωση της ιεραρχικής αντίληψης του κοινωνικο-ιστορικού πεδίου και τη νομιμοποίηση των σχέσεων εξουσίας στη βάση των οποίων συγκροτείται και συνέχεται ο ελληνικός κοινωνικός σχηματισμός. Κατά την ανάλυση των δεδομένων διαπιστώθηκε ότι οι μορφές ιεράρχησης που προκύπτουν αφορούν κυρίως στη διαφορετικότητα και τα δυο φύλα. Με το διαχωρισμό ανάμεσα σε «γνήσιες» και «νοθευμένες» ταυτότητες, το ζήτημα τη θρησκευτικής ταυτότητας τίθεται διλημματικά και η διαφορετικότητα θρησκευτική ή μη, ιεραρχείται και τελικά υποβιβάζεται σε σχέση με την Ορθοδοξία. Η τελευταία αναδεικνύεται σε μη συγκρίσιμο πολιτισμικό μέγεθος, ενώ οι ιδεολογικές της αρχές τίθενται ως υπέρ-λογες, α-ιστορικές και μη αποδείξιμες "αλήθειες". Η οικογένεια προσεγγίζεται κυρίως στην παραδοσιακή πατριαρχική τής μορφή της με τη γυναίκα σε ρόλο περιφερειακό και βοηθητικό. Η ανθρώπινη σεξουαλικότητα, νομιμοποιείται και καθαγιάζεται αποκλειστικά με το μυστήριο του γάμου. Μέσα στη συζυγία εξυψώνεται σε έρωτα, μετουσιώνεται σε «αγαπητική συνύπαρξη» και στοχεύει στην τεκνοποίηση. Οι διαπροσωπικές σχέσεις προσεγγίζονται ως σχέσεις αδελφότητας καθώς μόνο εντός της εκκλησιαστικής κοινότητας θεωρείται δυνατή η ανάπτυξη συνεκτικών ανθρώπινων σχέσεων. Το κοινωνικό πεδίο εκτός της Εκκλησίας προσεγγίζεται αρνητικά και ενοχοποιείται για την ανάδυση των σύγχρονων κοινωνικών προβλημάτων. Οι ορθόδοξες θρησκευτικές αντιλήψεις ενσωματώνονται μέσα σε αντιθετικά σχήματα τα οποία ερμηνεύουν κι αξιολογούν καθολικά την κοινωνική πραγματικότητα σ’ όλες της τις εκφάνσεις, φυσικοποιώντας την κάθετη ιεραρχική κοινωνική δομή και παραγνωρίζοντας την ιστορικότητά της, με αποτέλεσμα τη συγκάλυψη των κοινωνικών αντιθέσεων και αντιφάσεων, και την ενίσχυση των κυρίαρχων ιδεολογικών δομών.Τεκμήριο Πειθαρχική εξουσία και ψυχική ασθένειαΜπαλωμένος, Ιωάννης; Τσίγκανου, Ιωάννα Γ.; Ζαραφωνίτου, Χριστίνα; Λαμπρέλλης, Δημήτρης Ν.; Zarafonitou, Christina; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2004)Η ιστορία της τρέλας ή πιο επιστημονικά της ψυχικής ασθένειας, σε σχέση με την αντιμετώπιση αυτών των ατόμων που χαρακτηρίστηκαν έτσι, πέρασε διάφορα στάδια από τα μεσαιωνικά χρόνια ως τις ημέρες μας. Στον Μεσαίωνα και στην Αναγέννηση παρ' όλο που θεωρήθηκαν ως κάτι το απόκοσμο και το παράξενο, προϊόν μιας θεϊκής τιμωρίας ή ενός αμαρτήματος, οι ίδιοι δεν αποκλείστηκαν εντελώς από τη κοινωνική ζωή των πόλεων. Αντίθετα, στον 17° αιώνα, η απομόνωσή τους συνίσταται στην εγκάθειρξη τους σε χώρους όπου διαμένουν με διάφορες άλλες κατηγορίες του πληθυσμού που εκλαμβάνονται ως επικίνδυνες για τη δημόσια τάξη και την ηθική συγκρότηση της κοινωνίας (ζητιάνοι, άνεργοι, φτωχοί κ.α.). Από τα μισά του 18ου και κυρίως στις αρχές του 19ου αιώνα, τα άσυλα θα γίνουν ο νέος τόπος αποκλεισμού της τρέλας, η οποία δε θα συγχρωτίζεται πια με τους άλλους περιθωριοποιημένους πληθυσμούς. Ο Μ. Foucault, αναλύοντας αυτή τη μετάβαση, από τους χώρους εγκάθειρξης στο άσυλο, θα τονίσει τη σπουδαιότητα της πειθαρχικής εξουσίας, ως τεχνική κατανομής, ανάλυσης, προγραμματισμού, απόσπασης και συσσώρευσης των σωμάτων που εγκαθιδρύθηκε τον 18° αιώνα στις δυτικοευρωπαϊκές κοινωνίες και ενσωματώθηκε σε όλα τα ιδρύματα της εποχής: στρατόπεδα, σχολεία, νοσοκομεία, άσυλα. Η πειθαρχική εξουσία ως μια «πολιτική ανατομία» της λεπτομέρειας, ως μια «αναλυτική» της εξουσίας θα σφραγίσει αυτή τη μετάβαση και θα ρυθμίσει, μέσω της συγκρότησης της επιστήμης της ψυχιατρικής, τις σχέσεις μεταξύ της ψυχικής ασθένειας και του φυσιολογικού. Στον 20° αιώνα, η Κοινοτική Ψυχιατρική θα επιχειρήσει να αμφισβητήσει το κυρίαρχο ψυχιατρικό μοντέλο, με την εισαγωγή θεσμών, όπως τα ΚΚΨΥ, μέσω των οποίων, η ασυλική δομή θα αποδυναμωθεί και ταυτόχρονα θα υπάρξει μια πιο ενεργή συμμετοχή της κοινότητας, όσον αφορά την αντιμετώπιση του ζητήματος της ψυχικής ασθένειας ως μιας ιδιαίτερης κατάστασης η οποία ενυπάρχει στον καθένα δυνητικά. Στόχος αυτής της μελέτης, εντέλει είναι να δείξει αν στοιχεία του πειθαρχικού μηχανισμού συνεχίζουν να λειτουργούν μέσα από την οργάνωση ενός ΚΚΨΥ, δηλαδή ενός θεσμού που βασίζεται στις αρχές της κοινοτικής ιδεολογίας η οποία αντιστρατεύεται το θεσμό του ψυχιατρικού ασύλου, θεσμό που ανταποκρίνεται στην εδραίωση και ανάπτυξη της πειθαρχικής εξουσίας.Τεκμήριο Η κοινωνική αναπαράσταση του εγκληματία μέσα από τον ημερήσιο τύποΜπορούση, Βασιλική; Τσίγκανου, Ιωάννα Γ.; Ζαραφωνίτου, Χριστίνα; Φαρσεδάκης, Ιάκωβος Ι.; Zarafonitou, Christina; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2005)Η παρούσα εργασία αποτελεί απόπειρα εξέτασης της εικόνας που διαμορφώνουν τα Μ.Μ.Ε. για το εγκληματικό φαινόμενο. Ειδικότερα μελετάται μέσα από τον ημερήσιο τύπο (εξέταση τριών εφημερίδων ημερήσιου τύπου για το χρονικό διάστημα Ιανουάριος -Οκτώβριος 2005) ο τρόπος που προβάλλονται τα δυο εμπλεκόμενα μέρη της εγκληματικής πράξης εγκληματίας και θύμα. Σε θεωρητικό επίπεδο εξετάστηκαν οι θεωρίες που διέπουν τις μαζικές επικοινωνίες καθώς και το πλαίσιο διαμόρφωσης της κοινής γνώμης. Παράλληλα έγινε αναφορά στην έννοια της επικινδυνότητας αφού το εγκληματικό φαινόμενο ερμηνεύεται μέσα από τους όρους της ασφάλειας ή της ενδεχόμενης απειλής της ζωής των κοινωνών και αποστασιοποιείται από την αποκλειστική εννοιολόγηση στο πλαίσιο της παραβίασης των νόμων. Παρατέθηκαν επιπλέον οι κατηγοριοποιήσεις του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας από πρόθεση ενώ διατυπώθηκαν και οι βιολογικές, ψυχολογικές και κοινωνιολογικές προσεγγίσεις ώστε να γίνει φανερή η αναπαράσταση του εγκληματία μέσα από τις παραπάνω θεωρήσεις. Σκοπό της εργασίας αποτέλεσε η κατάδειξη της διαιώνισης ενός παρωχημένου μοντέλου προσέγγισης του εγκλήματος προϊόν της παραδοσιακής εγκληματολογικής σκέψης που εντοπίζει τις αιτίες της εγκληματογένεσης πρωτίστως στους ατομικούς παράγοντες. Επίσης επιχειρήθηκε ο εντοπισμός των στοιχείων που τεκμηριώνουν τη θέση ότι τα άτομα που εγκληματούν διέπονται από ιδιαίτερα ατομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά και αποτελούν μια ξεχωριστή κοινωνική ομάδα η οποία έρχεται σε αντίθεση από εκείνη των νομοταγών πολιτών. Η ποιοτική (και ποσοτική) ερμηνεία των κατηγοριών σε συνάρτηση με τις θεωρητικές υποθέσεις που διατυπώθηκαν οδηγεί σε συμπεράσματα που αφορούν την προβολή από τον Τύπο των πλέον βίαιων εγκλημάτων με τρόπο γλαφυρό και υπερβολικό που συντελεί στην καλλιέργεια του φόβου του εγκλήματος , την προσπάθεια του Τύπου να διαμορφώσει συγκεκριμένη στάση απέναντι στον εγκληματία, την τάση του τύπου να παρουσιάζει το έγκλημα μέσα από τα πρόσωπα των εγκληματιών και των θυμάτων. Λέξεις «κλειδιά» της παρούσας διπλωματικής εργασία αποτελούν η μαζική επικοινωνία, η μετάδοση γνώσης για την εγκληματικότητα μέσα από τα Μ.Μ.Ε., η ανθρωποκτονία από πρόθεση.Τεκμήριο Η περιθωριοποίηση των ανηλίκων μέσω χλευασμού και εκφοβισμού (bullying) και η διαμεσολάβηση προς επίλυση συγκρούσεων ως πολιτική πρόληψηςΜιχαλίτση, Ειρήνη; Φαρσεδάκης, Ιάκωβος Ι.; Αρτινοπούλου, Βάσω; Λαμπροπούλου, Έφη Π.; ARTINOPOULOU, VASILIKI; Lambropoulou, Effi; Sociology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2000)Αυτή η εργασία εστιάζει στις κοινωνικές σχέσεις μεταξύ των παιδιών σχολικής ηλικίας. Ειδικότερα, το ευρύ φάσμα των κοινωνικών σχέσεων περιλαμβάνει κατά βάση τη φιλία στο ένα άκρο, και διαδοχικά την αποδοχή, την απόρριψη, και το bullying \ θυματοποίηση στο άλλο. Η κατάληξη σε συγκεκριμένο τύπο κοινωνικής σχέσης κάθε φορά βρίσκεται σε συνάρτηση με το υπόβαθρο που έχει οικοδομηθεί κατά το παρελθόν από το περιβάλλον του παιδιού. Έτσι, η πρόκληση της επιθετικότητας και της αντικοινωνικότητας σαν δομικό στοιχείο της συμπεριφοράς, ουσιαστικής σημασίας για τη δόμηση σχέσεων bullying και θυματοποίησης, ξεκινά βασικότερα από τη λειτουργία και τα επιμέρους χαρακτηριστικά της οικογένειας. Κάθε μια από αυτές τις σχέσεις επιφέρει επιπτώσεις στη συμπεριφορά και την εξέλιξη κάθε ατόμου. Πιο συγκεκριμένα, όπως φάνηκε από τη διερεύνηση κατά την εκπόνηση της εργασίας, η φιλία αποφέρει τις ευεργετικότερες επιδράσεις, ενώ το bullying και η θυματοποίηση τις πιο ολέθριες για όλους όσους άμεσα ή έμμεσα συμμετέχουν. Συμπερασματικά, οι κοινωνικές σχέσεις στα πλαίσια του σχολείου είναι τεράστιας σημασίας τόσο για την ατομική εξέλιξη των παιδιών, όσο και για τη διαμόρφωση της μελλοντικής κοινωνίας. Συνεπώς, οι επιπτώσεις αυτών των διαφορετικών κοινωνικών σχέσεων επιτάσσουν το ενδιαφέρον του συνόλου της κοινωνίας, που μπορεί να εκφραστεί πιο αποτελεσματικά βραχυπρόθεσμα με την εφαρμογή πολιτικών αντιμετώπισης, αλλά μακροπρόθεσμα κυρίως με την εφαρμογή πολιτικών πρόληψης, όπως της διαμεσολάβησης για την επίλυση συγκρούσεων, η οποία και παρουσιάζεται στο τελευταίο τμήμα της εργασίας.