Δοκιμές, τεύχ. 01 (1994)
Μόνιμο URI για αυτήν τη συλλογήhttps://pandemos.panteion.gr/handle/123456789/238
Περιήγηση
Πρόσφατες Υποβολές
Τεκμήριο Η ποιητική των ρεμπέτικων τραγουδιών και οι κοινωνιογλωσσικές προυποθέσεις της ομαδικής δημιουργίαςΠαπαχριστόπουλος, Νίκος (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, 1994)Τεκμήριο A. Gouldner: οι δύο μαρξισμοί ζητήματα θεωρίας και μεταθεωρίας στο ΜάρξΣτάμος, Γιάννης (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, 1994)Τεκμήριο Διχοτομικές παραστάσεις στο ρεμπέτικο τραγούδιΧατζηδάκης, Κώστας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, 1994)Τεκμήριο Ρεμπέτες και ρεμπέτικο τραγούδιΚουρής, Γιάννης (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, 1994)Τεκμήριο Μαρξιστικές αναγνώσεις του εικοσιένα 1919-1921Μπουμπούς, Γιώργος Δ. (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, 1994)Τεκμήριο Βία και ανδροπρέπεια στο χώρο των ρεμπετώνΤζάκης, Διονύσης (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, 1994)Τεκμήριο C. Levi-Strauss: μύθος και ιστορία στη δομική ανάλυσηΜάντζιος, Κώστας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, 1994)Το κείμενο αναλύει λεπτομερώς τη δομική ανάλυση του Claude Lévi-Strauss, εστιάζοντας στη σύνδεση του μύθου και της ιστορίας. Εξηγεί ότι ο δομισμός, μια από τις «μεγάλες» θεωρίες του δυτικού ορθολογισμού, έχει τις ρίζες του στη δομική γλωσσολογία, η οποία παρείχε στον Lévi-Strauss τα εργαλεία για την ανάπτυξη της δομικής ανθρωπολογίας. Ο συγγραφέας εξετάζει πώς ο Lévi-Strauss χρησιμοποιεί τον μύθο ως «γλώσσα» για να αποκαλύψει τις ασυνείδητες δομές του ανθρώπινου πνεύματος, παραθέτοντας ως παράδειγμα την ανάλυση ενός μύθου των Winnebago. Τέλος, το άρθρο ασκεί κριτική στον δομισμό για την απουσία ή την παραμέληση του ιστορικού παράγοντα στην ανάλυσή του, θεωρώντας τις δομές ως αχρονικές.Τεκμήριο Μύθος και ιστορία στην αλβανική λογοτεχνία σχόλια πάνω στο έργο Ismail Kantare: ποιος έφερε την ΝτορουντίνΜπαμπανέλου, Δέσποινα (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, 1994)Αντικείμενο της εργασίας αυτής είναι το μυθιστόρημα του αλβανού συγγραφέα Ismail Kadaré Ποιος έφερε τη Ντορουντίν1 επιχειρούμε να διατυπώσουμε συνοπτικά κάποιες υποθέσεις εργασίας για τη διερεύνηση της σχέσης που συνδέει το σημασιολογικό σόμπαν του έργου με τις νοητικές και αξιολογικές ορίζουσες του επίσημου πολιτικού και ιστορικού λόγου της εποχής. Το μυθιστόρημα οργανώνεται θεματικά και νοηματικά γύρω από το μύθο του δημοτικού τραγουδιού που μας είναι γνωστό ως «Το Τραγούδι του Νεκρού Αδελφού», για να του προσδώσει στη συνέχεια νέες διαστάσεις.Τεκμήριο Η εθνικιστική ιδεολογία στην τριλογία του Ηλία Βενέζη: Αιολική Γη, Το Νούμερο 31328 και ΓαλήνηΔέδε, Ελένη (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, 1994)Η μελέτη που ακολουθεί, συνιστά μια πρώτη προσπάθεια ενασχόλησης με την εθνικιστική ιδεολογία μέσω της λογοτεχνίας. Ο Η.Βενέζης, συγγραφέας που δημιουργεί μετά τη Μικρασιατική καταστροφή, ανήκει στη λεγάμενη γενιά του '30. Το ερέθισμα για την ανάγνωσή του είναι ο τρόπος συγκρότησης εθνικιστικού λόγου, όταν πλέον οι επεκτατικές βλέψεις για την Ελλάδα έχουν εγκαταλειφθεί. Θα δούμε ακόμα τον τρόπο με τον οποίο η γενιά του '30 διαχειρίζεται τη Μικρασιατική καταστροφή και την ένταξη στον εθνικό κορμό πληθυσμών, που γεωγραφικά βρίσκονται στα Μικρασιατικά παράλια Η τριλογία του Η. Βενέζη,1 Αιολική Γη. Το Νούμερο 31328. Γαλήνη, προσφέρεται για αυτού του είδους τη μελέτη.Τεκμήριο V.Volosiniv: μαρξισμός και φιλοσοφία της γλώσσαςΑνδριάκαινα,Ελένη (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, 1994)Το σημείωμα που ακολουθεί έχει ως στόχο να παρουσιάσει, σε γενικές γραμμές, το περιεχόμενο ίου βιβλίου του V. Volosinov «Ο Μαρξισμός και η φιλοσοφία της γλώσσας». Το ενδιαφέρον μας επικεντρώθηκε στα σημεία που αναδεικνύουν την ιδιαιτερότητα και τη συνεισφορά του στη μελέτη των γλωσσικών φαινομένων. Στο πρώτο μέρος αυτού του σημειώματος, επιχειρείται μια αναφορά στον τρόπο με τον οποίο θεμελιώνεται η συσχέτιση γλώσσας και ιδεολογίας, μέσα από την διαπραγμάτευση της έννοιας του ιδεολογικού σημείου. Το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει κάποια βασικά σημεία που αφορούν στην κριτική που ασκεί ο V.Volosinov στον αφηρημένο αντικειμεντσμό (abstract objectivism)· πρόκειται για μια τάση στη φιλοσοφία της γλώσσας η οποία την αντιμετωπίζει ως σύστημα ταυτόσημων, σταθερών γλωσσικών στοιχείων. Η εν λόγω κριτική συσχετίζεται με την ανάδειξη, από τον V. Volosinov, της πράξης της ομιλίας και της λεκτικής αλληλόδρασης ως το σημείο εκκίνησης της μελέτης του λόγου. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος επιχειρείται η ανασύσταση της άποψης του V.Volosinov για τη γλώσσα και την ιστορικότητά της.Τεκμήριο Ο Γ. Σκληρός και ο ελληνικός μαρξισμόςΚουμπουρλής, Γιάννης (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, 1994)Αποτελεί κοινό τόπο για τους ιστορικούς της κοινωνικής σκέψης στην Ελλάδα ότι η δημοσίευση στα 1907 του Κοινωνικού μας Ζητήματος του Γ.Σκληρού συνιστά τη γενέθλια πράξη δύο σημαντικών, διαφορετικών όσο και αρχικά παράλληλων, διαδικασιών στους κόλπους της ελληνικής διανόησης. Από τη μια μεριά, με το έργο αυτό οι έλληνες διανοούμενοι της εποχής θα γνωρίσουν την ορολογία και την προβληματική του διαλεκτικού και ιστορικού υλισμού και θα αντιμετωπίσουν μια πρώτη εφαρμογή της μαρξιστικής μεθόδου στην ανάλυση των ζητημάτων που απασχολούσαν την ελληνική κοινωνία.1 Από την άλλη, η προνομιακή ενασχόληση του συγγραφέα με το γλωσσικό ζήτημα θα σηματοδοτήσει την πολιτικοποίηση αλλά και τη διάσπαση, τελικά, του πιο σημαντικού πολιτιστικού κινήματος των πρώτων δεκαετιών του αιώνα μας στην Ελλάδα του δημοτικισμούΤεκμήριο J. Habermas: για το ζήτημα της νομιμοποίησηςΔράκος, Διονύσης (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, 1994)Η ανάπτυξη της προβληματικής του J. Habermas για τη νομιμοποίηση αναδεικνύει μια σειρά φιλοσοφικά, κοινωνιολογικά αλλά και πολιτικά προβλήματα διαφορετικών λογικών τύπων. Θα προσπαθήσω να παρουσιάσω εδώ, τις βασικές συνιστώσες αυτής της προβληματικής έτσι όπως αναπτύσσεται στο έργο του J. Habermas, Legitimationsprobleme im Spätkapitalismus.1 2 Στο έργο αυτό η προβληματική της νομιμοποίησης συναρτάται με αυτήν της κρίσης, στο πλαίσιο μιας κριτικής θεωρίας της κοινωνίας, την οποία επεξεργάζεται ο J. Habermas, ενώ ταυτόχρονα θέτει τα θεμέλια μιας θεωρίας του επικοίνωνιακού πράτττειν που θα επεξεργαστεί σε επόμενα έργα του.