Σύγχρονα Θέματα, τεύχος 122-123 (Ιούλ. - Δεκ. 2013)
Μόνιμο URI για αυτήν τη συλλογήhttps://pandemos.panteion.gr/handle/123456789/20003
ΦΑΚΕΛΟΣ: Ο Καβάφης του Τσίρκα
Επιμέλεια φακέλου: ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ – ΜΙΛΤΟΣ ΠΕΧΛΙΒΑΝΟΣ
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ / ΜΙΛΤΟΣ ΠΕΧΛΙΒΑΝΟΣ, Προλογικό σημείωμα
ΒΟΥΒΟΥΛΑ ΣΚΟΥΡΑ, Ιστορικό των φωτογραφιών
Στο εργαστήρι του κριτικού:
ΧΡΥΣΑ ΠΡΟΚΟΠΑΚΗ / ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΓΓΕΛΗΣ, Σελίδες από τα καβαφικά ημερολόγια του Τσίρκα
ΣΤΡΑΤΗΣ ΤΣΙΡΚΑΣ, Ημερολόγιο Α΄ και Β΄
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ / ΜΙΛΤΟΣ ΠΕΧΛΙΒΑΝΟΣ, Η επινόηση του πολιτικού Καβάφη: τεκμηριώνοντας το χρονικό μιας ανάγνωσης (απόσπασμα)
Σε καιρό και σε τόπο:
ΧΡΗΣΤΟΣ ΧΑΤΖΗΙΩΣΗΦ, Αναζητώντας τη χαμένη εθνική αστική τάξη στην Αλεξάνδρεια: Τσίρκας-Καβάφης
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΖΑΜΙΑΣ, Η αποικιακή Αλεξάνδρεια και ο ποιητής: η ιστορία στον «άλλο Καβάφη» του Τσίρκα
Στις πολιτείες της γραφής:
ΜΑΡΙΑ ΙΑΤΡΟΥ, Συνδυάζοντας εντυπώσεις και μέρες: καβαφικές αναφορές στις Ακυβέρνητες Πολιτείες
ΟΥΛΡΙΧ ΜΕΝΙΓΚ, «Τα κίνητρα; Βιολογικά, σεξουαλικά, ψυχολογικά, αισθητικά, ηθικά. Κάθε σχολή θα έδινε κι από μια ερμηνεία»: ο δρ. Ρόμπερτ Ρίτσαρντς και τα αναγνώσματά του στις Ακυβέρνητες Πολιτείες
ΜΑΡΙΑ ΤΟΠΑΛΗ, Καβάφης, η οξφορδιανή γραβάτα του Τσίρκα (ποικίλη δράσι, μπόλικες στοχαστικές προσαρμογές)
ΑΡΘΡΑ-ΜΕΛΕΤΕΣ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, Για την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, τις υφιστάμενες προτάσεις και μία ακόμα εναλλακτική
ΕΛΕΝΗ ΠΑΠΑΓΑΡΟΥΦΑΛΗ, Βιομηχανία βιογραφικών: κατασκευή του εαυτού ως δραστήριου και ευέλικτου πολίτη
ΕΦΗ ΚΑΝΝΕΡ, Έμφυλες διαστάσεις της πολιτικής συμμετοχής και αντιπροσώπευσης στην Τουρκία
ΦΩΤΕΙΝΗ ΒΑΚΗ, Η βαρβαρότητα ως το «τελετουργικό του πολιτισμού»: ο Adorno για τον ναζισμό
ΕΥΤΥΧΗΣ ΠΥΡΟΒΟΛΑΚΗΣ, Τι είναι, εάν υπάρχει, το «ασυγχώρητο» στον Derrida;
Κωνσταντίνος Κουσαξίδης, Γλώσσα, καταγωγή, γλωσσική αφομοίωση: εξερευνώντας τη συλλογική συνείδηση των Κιζδερβενιωτών της Παιονίας
ΕΛΕΝΗ ΤΡΑΓΕΑ, Ο σύγχρονος βρικόλακας: από το απόλυτο κακό στον ρομαντικό ήρωα (The Twilight Saga, The Vampire Diaries, True Blood)
ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΕΣ
ΒΙΚΥ ΚΑΡΑΦΟΥΛΙΔΟΥ, Ακολουθώντας τις ευρωπαϊκές πηγές της εθνικής ιστοριογραφικής σχολής του 19ου αιώνα. Για το βιβλίο: Γιάννης Κουμπουρλής, Οι ιστοριογραφικές οφειλές των Σπ. Ζαμπέλιου και Κ. Παπαρρηγόπουλου (1782-1846), ΙΙΕ-ΕΙΕ, Αθήνα 2012, 597 σ.
ΘΑΝΟΣ ΛΙΠΟΒΑΤΣ, Για το βιβλίο: Ν. Δεμερτζής / Ε. Πασχαλούδη / Γ. Αντωνίου (επιμ.), Εμφύλιος. Πολιτισμικό τραύμα, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2013, 352 σ.
ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΒΟΥΒΟΥΣΙΡΑ, Για το βιβλίο: Γιάννης Πεχτελίδης / Υβόν Κοσμά, Άγ(ρ)ια παιδιά: οριοθετήσεις της «παιδικής ηλικίας» στο λόγο, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2012, 272 σ.
ΒΙΒΙΑΝ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, Για το βιβλίο: Κώστας Ελευθερίου / Χρύσανθος Τάσσης, ΠΑΣΟΚ: η άνοδος και η πτώση (;) ενός ηγεμονικού κόμματος, Σαββάλας, Αθήνα 2013, 229 σ.
ΔΑΦΝΗ ΒΟΥΔΟΥΡΗ, Η άυλη πολιτιστική κληρονομιά και τα μουσεία. Για το βιβλίο: Marilena Alivizatou, Ιntangible Heritage and the Museum: New Perspectives on Cultural Preservation, UCL Institute of Archaeology Critical Cultural Heritage Series 8, Left Coast Press, Γουόλνατ Κρηκ, Καλιφόρνια 2012, 212 σ.
ΕΛΕΑΝΑ ΓΙΑΛΟΥΡΗ, Για το βιβλίο: Ελπίδα Ρίκου (επιμ.), Ανθρωπολογία και σύγχρονη τέχνη, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2013, 488 σ.
ΜΑΡΚΟΣ ΤΣΕΤΣΟΣ, Για την ελληνική μετάφραση της Φιλοσοφίας της νέας μουσικής του Τεοντόρ Β. Αντόρνο, μτφρ. Τούλα Σιετή / Ολυμπία Φράγκου-Ψυχοπαίδη, επιμ. Μ. Κουζέλης / Ο. Φράγκου-Ψυχοπαίδη, Νήσος, Αθήνα 2012, 294 σ.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΕΡΒΟΣ, Για το βιβλίο: Τεοντόρ Β. Αντόρνο, Η φιλοσοφία της νέας μουσικής, μτφρ. Τούλα Σιετή / Ολυμπία Φράγκου-Ψυχοπαίδη, επιμ. Μ. Κουζέλης / Ο. Φράγκου-Ψυχοπαίδη, Νήσος, Αθήνα 2012, 294 σ.
ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΛΑΒΑΜΕ
Περιήγηση
Πρόσφατες Υποβολές
Τεκμήριο Η άυλη πολιτιστική κληρονομιά και τα μουσεία. Για το βιβλίο: Marilena Alivizatou, Ιntangible Heritage and the Museum: New Perspectives on Cultural PreservationΒουδούρη, Δάφνη; Voudouri, Daphne (2013)Η άυλη πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί πεδίο ζωηρού ενδιαφέροντος τα τελευταία χρόνια, ιδίως μετά την υιοθέτηση διεθνούς συμβάσεως για την προστασία της στο πλαίσιο της UNESCO το 2003. Με τη σύμβαση αυτή η έννοια της προστατευόμενης πολιτιστικής κληρονομιάς διευρύνεται περαιτέρω θεαματικά, για να συμπεριληφθούν και οι άυλες εκφάνσεις της (προφορικές παραδόσεις και εκφράσεις, τέχνες του θεάματος, κοινωνικές πρακτικές, τελετουργίες, εορταστικές εκδηλώσεις, παραδοσιακές γνώσεις και τεχνικές κ.ά.), ενώ το κέντρο βάρους μετατοπίζεται από τα αντικείμενα στους ανθρώπους. Συγχρόνως αναπτύσσεται ο επιστημονικός προβληματισμός, σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο, γύρω από το θέμα, για το οποίο τίθενται πλήθος ερωτήματα, όπως: έχει νόημα η διχοτομία υλικής και άυλης κληρονομιάς; Πώς μπορεί να οριστεί η τελευταία, που είναι ζωντανή και διαρκώς εξελισσόμενη; Πώς μια πολιτισμική πρακτική επιλέγεται και ανακηρύσσεται κληρονομιά και τι συνεπάγεται αυτή η διάκριση; Ποιος είναι ο ρόλος των διεθνών οργανισμών, των εθνικών κυβερνήσεων και των ειδικών, αλλά και των κοινοτήτων που δημιουργούν, αναδημιουργούν και μεταδίδουν την άυλη κληρονομιά, στις διαδικασίες προσδιορισμού και διαφύλαξής της;Τεκμήριο Προλογικό σημείωμα: Ο Καβάφης του ΤσίρκαΠαπαθεοδώρου, Γιάννης; Papatheodorou, Yiannis; Πεχλιβάνος, Μίλτος; Pechlivanos, Miltos (2013)Οι επέτειοι είναι πάντοτε μια αφορμή για τον ιστορικό αναστοχασμό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι νέες κριτικές προσεγγίσεις πρέπει να δεσμεύονται από τον επετειακό λόγο∙ πόσο μάλλον να εξαντλούνται σε αυτόν. Στο ανά χείρας τεύχος, επιλέξαμε μια διαφορετική συμμετοχή στο «έτος Καβάφη», μέσα από την επίσκεψη ενός ερμηνευτικού σχήματος, που επηρέασε σημαντικά τις καβαφικές σπουδές από τη δεκαετία του ’60 ως τις μέρες μας. Το γνωρίζουμε καλά∙ περισσότερο από κάθε άλλο κείμενο της καβαφικής κριτικής στη δεκαετία του εξήντα, ο «Καβάφης του Τσίρκα» διαβάστηκε πολιτικά, ενταγμένος κυρίως στις συγκρούσεις της ελληνικής αριστεράς. Το ίδιο έγινε και με τις Ακυβέρνητες Πολιτείες. Σήμερα, που στον γεωπολιτικό χάρτη η «αραβική άνοιξη» εναλλάσσεται με το χαμηλό βαρομετρικό των αυταρχικών καθεστώτων και η συνθήκη της αποικιοκρατίας του 20ού αιώνα έχει παραχωρήσει οριστικά τη θέση της στην εύφλεκτη Μεσόγειο των μετα-αποικιακών φονταμενταλισμών, το κριτικό έργο του καϊρινού Τσίρκα για τον αλεξανδρινό Καβάφη μπορεί να ξαναδιαβαστεί μέσα στα νέα συμφραζόμενα του καιρού μας.Τεκμήριο Ημερολόγιο Α΄ και Β΄Τσίρκας, Στρατής; Tsirkas, Strates (2013)Πέμπτη, 11 Αυγούστου 1955 Οι Περιστάσεις της Καβαφικής Ποίησης ήτοι Ο Καβάφης χωρίς μεταφυσική. Δούλεψα (ψάχνοντας, διαβάζοντας) το απόγεμα από τις 4.30 ίσαμε τις 7. Από τις 8.30-12.30 το βράδυ. Χθες, προχθές, αντιπροχθές τ’ απογέματα από τις 4.30 ίσαμε τις 7.30 και πολλές άλλες μέρες πριν. Παρασκευή, 12 Αυγούστου 1955 Διάβασα από τις 8 το βράδυ –με διακοπές– ίσαμε τις 12. Προσπάθησα να βρω τίποτα στοιχεία στον Γκίκα. Τίποτα. Ξαναδιάβασα Περίδη: Ανακαλύπτω πως τα «Τείχη» (λέει) είχαν τυπωθεί σε δίφυλλο με μετάφραση του John στα 1896 –δεν θυμάμαι τέτοιο πράμα στο φ. Αναστασιάδη. Επίσης δεν θυμάμαι το σχόλιο (αγγλικά) σε μια κριτική βιβλίων. Να χάθηκαν από τον φάκελο;Τεκμήριο Σελίδες από τα καβαφικά ημερολόγια του ΤσίρκαΠροκοπάκη, Χρύσα; Prokopake, Chrysa; Αγγελής, Δημήτρης; Angelis, Dimitris (2013)Η σχέση του Στρατή Τσίρκα με το καβαφικό έργο ξεκινά από τα νεανικά του χρόνια, αλλά σφραγίστηκε διά βίου από τη γνωριμία του με τον ποιητή στις 10 Ιουλίου 1930. «Όταν μετρώ τις ώρες που πέρασα πλάι του», γράφει, «δεν τις βρίσκω περισσότερες από δώδεκα, το πολύ δεκατρείς. […] Όπως ο κ. Ι. Α. Σαρεγιάννης έχω την εντύπωση πως κι εγώ γνώρισα πολύ τον Καβάφη, κι ας τον έζησα τόσο λίγο. Ίσως γιατί ήταν πυκνή σε ποιητικά θέματα και μνήμες η ομιλία του, όταν ήθελε». Ωστόσο, οι ιδεολογικοί του προσανατολισμοί στα κρίσιμα χρόνια που ακολούθησαν, έστρεψαν για μεγάλο διάστημα τα ενδιαφέροντά του προς άλλες κατευθύνσεις. Θα επανέλθει μόλις το 1955, για ν’ ασχοληθεί πλέον συστηματικά με την καβαφική πολιτεία.Τεκμήριο H επινόηση του πολιτικού Καβάφη: τεκμηριώνοντας το χρονικό μιας ανάγνωσηςΠαπαθεοδώρου, Γιάννης; PAPATHEODOROU, YIANNIS ; Πεχλιβάνος, Μίλτος; Pechlivanos, Miltos (2013)Δεν είναι πολλά όσα στον δημόσιο χώρο θα μας προϊδέαζαν για τους ανοικτούς λογαριασμούς του Στρατή Τσίρκα με τον Κ. Π. Καβάφη, πριν από τα μέσα της δεκαετίας του 1950. Οι νεανικές συναντήσεις του Γιάννη Χατζηανδρέα με τον ποιητή στη μεσοπολεμική Αλεξάνδρεια του 1930, τον απόηχο των οποίων ανέκοψαν οι προτεραιότητες του αιώνα των άκρων και της στράτευσης, θα επανέλθουν στην καταγεγραμμένη μνήμη μόλις στα τέλη της δεκαετίας του 1940, όταν ποικίλες αφορμές καθιστούν τον ποιητή «παρόντα» στην Αίγυπτο, δεκαπέντε χρόνια μετά τον θάνατό του. Και ο ίδιος ο δόκιμος στο μεταξύ διηγηματογράφος αλλά και κριτικός τοποθετούσε, όπως είναι άλλωστε γνωστό, την απαρχή των καβαφικών ενδιαφερόντων του στα 1955, μετά από μια ταιριαστή για έναν μαρξιστή στοχαστή αναγνωστική απορία στο ποίημα Θερμοπύλες.Τεκμήριο Αναζητώντας τη χαμένη εθνική αστική τάξη στην Αλεξάνδρεια: Τσίρκας-ΚαβάφηςΧατζηιωσήφ, Χρήστος; Hadziiossif, Christos (2013)Το 1958, ένας νέος σε ηλικία οικονομικός ιστορικός του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ δημοσίευσε μια πρωτοπόρα μελέτη για τη Διεθνή Χρηματιστική και τον Οικονομικό Ιμπεριαλισμό στην Αίγυπτο, με τίτλο Τραπεζίτες και Πασάδες. Στο σύντομο, είναι αλήθεια, κατάλογο της βιβλιογραφίας, στο τέλος του βιβλίου, ο David S. Landes (Νέιβιντ Σ. Λάντις) ανέφερε μόνο έξη βιβλία για την Αίγυπτο του 19ου αιώνα, ανάμεσα στα οποία και μια αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή. Ο ισχνός αυτός κατάλογος μας δίνει το μέτρο της ανεπάρκειας της διαθέσιμης τότε ιστοριογραφίας για την Αίγυπτο στη νεότερη εποχή. Η ιστοριογραφία για την εκεί ελληνική παροικία δεν βρισκόταν σε καλύτερο σημείο, παρά την επί ένα αιώνα σημαντική εκδοτική δραστηριότητα των Ελλήνων της Αιγύπτου. Πολυάριθμες αναμνήσεις από την παλαιότερη Αλεξάνδρεια και ιστοριοδιφικές μελέτες υμνούσαν τους από αρχαιοτάτων χρόνων δεσμούς των Ελλήνων με την Αίγυπτο και την προσφορά τους στην «αναγέννησή» της κατά τον 19ο αιώνα, συνθέτοντας μια λαμπρή, αλλά από πολλές απόψεις απατηλή, εικόνα, η οποία κωδικοποιήθηκε στο δίτομο έργο του διπλωμάτη Αθανάσιου Πολίτη που εκδόθηκε σε δύο γλώσσες, τα ελληνικά και τα γαλλικά, από το 1928 ως το 1930. Η γαλλική έκδοση είναι το μόνο βιβλίο από την αιγυπτιώτικη βιβλιογραφία στο οποίο παραπέμπει ο Landes, σε μία του υποσημείωση. Ο νέος ιστορικός αναγνώριζε μεν το οικονομικό βάρος των Ελλήνων στην Αίγυπτο, αλλά τους αντιμετώπιζε σχηματικά, σαν ένα μέρος του διακόσμου που περιέβαλε τους Γάλλους και Εβραίους τραπεζίτες, οι οποίοι ήταν οι πρωταγωνιστές της μελέτης του. Αυτό οφείλεται εν πολλοίς στο ότι, όπως αναγνώριζε ο ίδιος, δεν είχε βρει ικανοποιητική βιβλιογραφία για τους έλληνες επιχειρηματίες. Οι αναφορές του σε αυτούς στηρίζονταν κατά κανόνα στις πληροφορίες που αντλούσε από τον αγγλικό ημερήσιο και τον οικονομικό Τύπο, κυρίως από την εφημερίδα The Times του Λονδίνου και το περιοδικό The Banker’s Magazine. Το βιβλίο του Νίκου Σβορώνου Το εμπόριο της Θεσσαλονίκης, που είχε κυκλοφορήσει στα γαλλικά το 1956, ήταν το μόνο βιβλίο στο οποίο αναγνώριζε επιστημονικές αρετές· το χρησιμοποιούσε μαζί με το βιβλίο του Λευτέρη Σταυριανού για τη Βαλκανική Ομοσπονδία, προκειμένου να σκιαγραφήσει την ανάπτυξη των εμπορικών και ναυτικών δραστηριοτήτων των Ελλήνων από τον 18ο αιώνα και μετά.Τεκμήριο Η αποικιακή Αλεξάνδρεια και ο ποιητής: η ιστορία στον «άλλο Καβάφη» του ΤσίρκαΚαζαμίας, Αλεξάνδρος; Kazamias, Dr Alexander (2013)Όταν ο Στρατής Τσίρκας πρότεινε μια εναλλακτική ανάγνωση του Καβάφη που να λαμβάνει υπόψη «τις περιστάσεις» της ποίησής του, η μέθοδος που υιοθέτησε στηρίχθηκε κυρίως στην εκτεταμένη χρήση της ιστορίας. Από τη στιγμή που αμφισβητούσε τη μέχρι τότε κρατούσα άποψη, η οποία ήθελε τον Καβάφη έναν «παρακμία» που «αρνιέται την κοινωνική ζωή» και καταφεύγει «στο παρελθόν» και «τη διαστροφή», η μέθοδός του ήταν υποχρεωμένη πρώτα να ανασυγκροτήσει την ιστορία του κοινωνικού χώρου στον οποίο έζησε ο ποιητής και μετά να δείξει πώς αυτή επέδρασε πάνω στην ποίησή του. Για τον λόγο αυτό, το βιβλίο με το οποίο εισήγαγε ο Τσίρκας τη νέα του ερμηνεία, Ο Καβάφης και η εποχή του (1958), δεν παρουσιάστηκε από τον ίδιο ούτε ως φιλολογική εργασία (όπως έχει έκτοτε κυρίως αντιμετωπιστεί), ούτε ως βιογραφία (όπως το θεώρησε η επιτροπή που του απένειμε το Κρατικό Βραβείο), αλλά πρωτίστως ως ιστορία. Όπως έγραφε στην αρχή του προλόγου του: «Το βιβλίο αυτό δεν είναι αισθητική μελέτη· μήτε απόπειρα μιας ακόμη βιογραφίας του Καβάφη. Είναι προπαντός έρευνα· μια προσπάθεια να σκιαγραφηθεί η ιστορία της Αιγύπτου και πιο πολύ η αληθινή ιστορία του Ελληνισμού της Αλεξάνδρειας». Την ίδια προσέγγιση διατήρησε και στο δεύτερο βιβλίο του για τον ποιητή, Ο πολιτικός Καβάφης (1971), μια συλλογή δοκιμίων με τα οποία υπερασπίστηκε τις θέσεις του από την οξεία κριτική που άσκησε σε βάρος του ο θεμελιωτής της παραδοσιακής αντίληψης για τον Καβάφη, Τίμος Μαλάνος.Τεκμήριο Συνδυάζοντας εντυπώσεις και μέρες: καβαφικές αναφορές στις Ακυβέρνητες ΠολιτείεςΙατρού, Μαρία; Iatrou, Maria (2013)«Τη λυπούμαστε, βλέπω, τη ζωούλα μας, ε;», παρατηρεί ο οδηγός του νυχτερινού λεωφορείου, όταν ο μοναδικός επιβάτης του τον ρωτά γιατί δεν έχει τα φώτα πορείας αναμμένα. Ο επιβάτης, στον οποίο ο οδηγός θυμίζει έναν σερβιτόρο που γνώριζε στα φοιτητικά του χρόνια στο Παρίσι, απαντά ότι δεν νοιάζεται και τόσο για τη ζωή του: “Όπως κατάντησε, πικρή και άδεια, σαν ξένη φορτική, που είπε κάποιος…” –Γι’ αυτό ήρθα, τον έκοψε ο σοφέρ.– Ήρθες να κάνεις τι; ρώτησε ο ξένος.» Έτσι ονειρικά, ανάμεσα σε μια σπληνική παρισινή εικόνα και έναν προαναγγελθέντα θάνατο, εισάγεται ο Καβάφης στις Ακυβέρνητες Πολιτείες. Σε ένα κομβικό σημείο της πλοκής της Λέσχης, όπου ο Μάνος αφηγείται στην ομήγυρη της γνωστής πανσιόν ένα όνειρό του. Το όνειρο του Mάνου, ένα αρχετυπικό ταξίδι θανάτου, λειτουργεί ως κέντρο που συγκεντρώνει γύρω του προσωρινά τα βασικά πρόσωπα της Λέσχης, τα οποία από το σημείο αυτό και πέρα σκορπίζουν, ακολουθώντας διαφορετικά νήματα της πλοκής. Αξιοσημείωτο, μάλιστα, είναι ότι η εσπευσμένη αναχώρηση του Xανς στη διάρκεια της αφήγησης την αφήνει οριστικά ημιτελή και δρομολογεί τις εξελίξεις που θα σημαδέψουν τη σχέση Έμμης και Mάνου, που επίσης θα παραμείνει ημιτελής. Kαθώς κινούνται γύρω, μέσα και έξω από τον λόγο του Mάνου, έναν λόγο που συνδέει τις λειτουργίες του υποσυνείδητου με τον συμβολικό μύθο του περάσματος στην άλλη όχθη, τα πρόσωπα και οι διαδρομές τους φορτίζονται ειρωνικά από το βάρος μιας αναπόδραστης, αρχέγονης αναγκαιότητας. H πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι, βέβαια, η Έμμη, η οποία εμφανίζεται στη μέση της αφήγησης (παρόλο που ο Mάνος την περιμένει όσο μπορεί, σ. 110) και στη μέση πάλι φεύγει μαζί με τον Xανς, προκαλώντας τη διακοπή που προαναφέρθηκε.Τεκμήριο «Τα κίνητρα; Βιολογικά, σεξουαλικά, ψυχολογικά, αισθητικά, ηθικά. Κάθε σχολή θα έδινε κι από μία ερμηνεία»: ο Δρ. Ρίτσαρντς και τα αναγνώσματά του στις Ακυβέρνητες ΠολιτείεςMoennig, Ulrich (2013)Η εξεζητημένη χρήση της διακειμενικότητας στις Ακυβέρνητες Πολιτείες από νωρίς απασχόλησε το ενδιαφέρον αρχικά των κριτικών (η αριστερή κριτική στη δεκαετία του 1960 την αποδοκίμαζε) και, αργότερα, των μελετητών του Τσίρκα. Πιο πρόσφατη είναι η «ανακάλυψη» του μυθιστορηματικού προσώπου του Δρ. Ρόμπερτ Ρίτσαρντς ως «φορέα» διακειμενικών σημαινομένων στην Τριλογία. Η Μαρία Αθανασοπούλου εστιάζει κυρίως στον πρώτο τόμο της Λέσχης και εξετάζει το θέμα της διακειμενικότητας στη Λέσχη (και στην Τριλογία) σφαιρικότερα, με έμφαση «στις αναφορές στο νατουραλιστικό μυθιστόρημα του 19ου αιώνα». Ο Γιάννης Δημητρακάκης εξετάζει το θέμα των διακειμένων με εστίαση (καθόλου αποκλειστική) στα εικαστικά διακείμενα στην Αριάγνη και με έμφαση στις «σφίγγες και χίμαιρες» στο σαλόνι του Ρίτσαρντς. Την ώρα που δεν υπάρχουν παρά μόνο κάποιες υποχρεωτικές επικαλύψεις ανάμεσα στις μελέτες της Αθανασοπούλου και του Δημητρακάκη, μια σχετική μου ανακοίνωση το 2010 –που εστίαζε πιο ειδικά στο πρόσωπο του Ρίτσαρντς και έθετε το ερώτημα, κατά πόσο τα λογοτεχνικά του αναγνώσματα τον χαρακτηρίζουν ως μυθιστορηματικό πρόσωπο– επικαλυπτόταν σε αρκετά σημεία με τις δυο αυτές μελέτες. Αρκετά σημεία από την εργασία του 2010 ενσωματώθηκαν στην παρούσα μελέτη, στην οποία δίνω περισσότερη έμφαση στον μυθιστορηματικό άνθρωπο που δημιουργείται και εξελίσσεται με βάση τα αναγνώσματά του. Καταρχάς, πρέπει να διευκρινίσω ένα ερώτημα που θέτω: το κατά πόσο στις Ακυβέρνητες Πολιτείες τα λογοτεχνικά αναγνώσματά τους χαρακτηρίζουν τα μυθιστορηματικά πρόσωπα. Στην Τριλογία εμφανίζεται –δίπλα στον «καθολικό» πρωταγωνιστή του έργου, Μάνο Σιμωνίδη alias Καλογιάννη– ένας εξαιρετικά μεγάλος αριθμός ετερογενών χαρακτήρων, οι οποίοι εκπροσωπούν μια ποικιλία εθνικών, πολιτικών, ιδεολογικών, σεξουαλικών και άλλων ταυτοτήτων και που έρχονται σε ορισμένα σημεία της Τριλογίας σε πρώτο πλάνο. Αρκετά από τα πρόσωπα αυτά είναι αναγνώστες λογοτεχνικών έργων. Και τα αναγνώσματά τους ενίοτε συνάδουν με τα χαρακτηριστικά των προσώπων αυτών. Ένα τέτοιο πρόσωπο είναι ο Δρ. Ρόμπερτ (Ρούμπυ).Τεκμήριο Καβάφης, η οξφορδιανή γραβάτα τού Τσίρκα (Με την ποικίλη δράσι, με μπόλικες στοχαστικές προσαρμογές)Τοπάλη, Μαρία; Topali, Maria (2013)Ο μελετητικός μόχθος που ο Τσίρκας κατέβαλε για τον Καβάφη απέδωσε, ως γνωστόν, πρώτα το βιβλίο Ο Καβάφης και η εποχή του, το 1958, αργότερα δε και τις άλλες καβαφικές μελέτες του (1963, 1971). Ο πρώτος τόμος των Ακυβέρνητων πολιτειών, η Λέσχη, κυκλοφορεί δυο μόλις χρόνια μετά το Ο Καβάφης και η εποχή του, το 1960, και δυο χρόνια αργότερα, το 1962, η Αριάγνη. Η Νυχτερίδα ακολουθεί το 1965. Είναι, λοιπόν, περισσότερο από εύλογο να αναζητά κανείς σημεία συνάντησης ανάμεσα στις Ακυβέρνητες πολιτείες και στον Καβάφη του Τσίρκα, όχι μόνον αλλά και εξαιτίας αυτής της χρονικής εγγύτητας ή και περίπου συγχρονίας της συγγραφής και της έκδοσης του μυθιστορήματος και των μελετών. Είναι εύλογο να υποθέσει κανείς την ύπαρξη κοινών πηγών έμπνευσης αλλά και την επιρροή τής μιας εργασίας πάνω στην άλλη. Για να το πούμε με άλλα λόγια: είναι φυσικό να αναρωτιέται κανείς αν ο Καβάφης «παίζει» με κάποιον λιγότερο ή περισσότερο πρωταγωνιστικό τρόπο στην Τριλογία του Τσίρκα ή αν την επηρεάζει άλλως πως. Αν ισχύει αυτό, τότε έπεται αμέσως το ερώτημα αν και κατά πόσο η καβαφική επιρροή στις Ακυβέρνητες πολιτείες απηχεί τον συγκεκριμένο, τον κατά Τσίρκα Καβάφη, αυτόν δηλαδή που ο Τσίρκας προτείνει με τις μελέτες του: τον ιδιότυπα ελληνικό, ιστορικό, πολιτικό, τον δοσμένο στο ερωτικό του πάθος δίχως τύψη, και εγκλωβισμένο σε άλλες καταχρήσεις και διλήμματα. Φυσικά, η ανίχνευση και η μελέτη μιας τέτοιας επιρροής του Καβάφη πάνω στις Ακυβέρνητες πολιτείες προϋποθέτει εργασία που ξεπερνά τα όρια του σημειώματος αυτού. Εδώ, θα αρκεστούμε μόνο σε νύξεις, εικασίες και μάλλον διαισθητικές προσεγγίσεις, που προκύπτουν κυρίως από την ανάγνωση του μυθιστορήματος του Τσίρκα, ιδιαίτερα της Αριάγνης, παράλληλα και συγκριτικά προς το Ο Καβάφης και η εποχή του. Αφήνω κάπως στην άκρη τον Πολιτικό Καβάφη γιατί προτιμώ να συγκρίνω κείμενα με μεγαλύτερο βαθμό συγγένειας.Τεκμήριο Για την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, τις υφιστάμενες προτάσεις και μία ακόμα εναλλακτικήΙωαννίδης, Γιώργος; Ioannidis, Yiorgos (2013)Από τις 23 Απριλίου 2010, όταν η ελληνική κυβέρνηση προσέφυγε στον ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης που συγκρότησαν από κοινού η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, έως σήμερα το ελληνικό χρέος έχει αναδιαρθρωθεί αρκετές φορές. Τον Μάρτιο του 2011, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε την επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής του πρώτου δανείου ύψους 110 δις ευρώ κατά 7,5 χρόνια και μείωση του επιτοκίου σε 4% από 5%. Τον Ιούλιο του 2011, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατέληξε σε νέα συμφωνία χρηματοδότησης της ελληνικής οικονομίας συνολικού ύψους 158 δις ευρώ. Το νέο πακέτο είχε χαμηλότερα επιτόκια (περίπου 3,5%), δεκαετή περίοδο χάριτος, διάρκεια αποπληρωμής που υπερβαίνει τα 15 χρόνια καθώς και 15ετή επιμήκυνση των δανείων που έληγαν έως το 2020. Τον Οκτώβριο του 2011, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε το «κούρεμα» του ελληνικού χρέους είχαν στην κατοχή τους οι ιδιώτες κατά 50% (PSI) και πρόσθετο πακέτο βοήθειας ύψους 130 δις ευρώ με ακόμα χαμηλότερα επιτόκια και μεγαλύτερη περίοδο χάριτος. Η διαδικασία, που ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο του 2012, οδήγησε σε απομείωση του χρέους κατά περίπου 100 δις ευρώ. Επιπρόσθετα πρέπει να συνυπολογίσουμε μια σειρά ενεργειών που συνιστούν έμμεση αναδιάρθρωση του χρέους όπως η επιστροφή στην ελληνική κυβέρνηση τμήματος των κερδών από την λήξη ελληνικών ομολόγων που είχε στην κατοχή της η ΕΚΤ ή η περαιτέρω μείωση του επιτοκίου δανεισμού των δανείων που επισυνάφτηκαν με το EFSF.Τεκμήριο Βιομηχανία βιογραφικών: η κατασκευή τού εαυτού ως δραστήριου και ευέλικτου πολίτηΠαπαγαρουφάλη, Ελένη; Papagaroufali, Eleni (2013)Σήμερα ένα υψηλό, ολοένα αυξανόμενο ποσοστό ελλήνων τελειόφοιτων Λυκείου, ακόμη και μαθητών/ριών Γυμνασίου, καθώς και φοιτητών/ριών, προσπαθούν να «γεμίσουν το βιογραφικό» τους, όπως λένε οι ίδιοι και οι ίδιες, συμμετέχοντας σε όσο το δυνατόν περισσότερες «δράσεις», όπως ευρωπαϊκά και διεθνή εκπαιδευτικά προγράμματα (καθοδηγούμενα από τον ΟΟΣΑ, την Παγκόσμια Τράπεζα και τον ΟΗΕ), καθώς και ημερίδες, συνέδρια κ.ά. (…) Αυτή η σχετικά πρόσφατη για την Ελλάδα βιομηχανία βιογραφικών (κυρίως της τελευταίας δεκαετίας) συνδέεται, εμμέσως πλην σαφώς, με την επιβολή του νεοφιλελεύθερου πολιτικοοικονομικού μοντέλου, το οποίο, παράλληλα προς την υψηλή ανεργία που προκαλεί, προωθεί, ακόμη και μέσω σχολικών προγραμμάτων, το «επιχειρηματικό ήθος»: την ιδέα του αυτενεργού, δραστήριου και «ευέλικτου» πολίτη, νοούμενου ως «απόλυτα κύριου του εαυτού» του ως εάν ο εαυτός να ήταν μια «ιδιωτική επιχείρηση μάλλον, παρά μια απλή ιδιοκτησία», κατά την εύστοχη διευκρίνιση του Gershon.Τεκμήριο Έμφυλες διαστάσεις της πολιτικής συμμετοχής και αντιπροσώπευσης στην ΤουρκίαΚάννερ, Έφη; Kanner, Efi (2013)Τα εθνικά και αντι-αποικιακά κινήματα στην Ασία και στην Αφρική που οραματίστηκαν να οικοδομήσουν νεωτερικές κοινωνίες υπήρξαν ενήμερα τόσο για τις διάφορες εκδοχές της έμφυλης νεωτερικότητας, όσο και για τους εκάστοτε συσχετισμούς δυνάμεων που προέκυπταν από αυτή. Ωστόσο, δεν υπήρξε μεταξύ τους μια ομοιόμορφη συνάρθρωση του έμφυλου και του εθνικού. Αντίθετα, οι εκάστοτε επεξεργασίες του «γυναικείου ζητήματος» στα πλαίσιά τους και οι στρατηγικές που υιοθετήθηκαν σχετικά με αυτό σχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με τις ανά περίπτωση γεωπολιτικές και κοινωνικές ιδιαιτερότητες, οι οποίες καθόρισαν και τη μορφή του διαλόγου που αναπτύχθηκε με τη Δύση. Η αναβάθμιση της θέσης των γυναικών υπήρξε κεντρικό σημείο τόσο στο οθωμανικό εκσυγχρονιστικό πρόγραμμα όσο και στο τουρκικό. Κινητοποίησε, ήδη από την ύστερη οθωμανική περίοδο, μια σημαντική μερίδα των εγγράμματων στρωμάτων των πόλεων. Τούτο, όμως, καθόλου δεν σημαίνει ότι οι ομάδες αυτές τη θεωρούσαν ασυμβίβαστη με το Ισλάμ. Αντίθετα, μια ολόκληρη παράδοση σκέψης που ξεκινά από τους Νέους Οθωμανούς και φτάνει μέχρι τον Ζιγιά Γκιοκάλπ, την ενέτασσε στο πνεύμα του «αυθεντικού» Ισλάμ. Ακόμη περισσότερο, δεν σημαίνει επίσης ότι τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα των γυναικών θεσμοθετήθηκαν αυτόματα και πρόθυμα από το κεμαλικό κράτος, ως σύμβολο ρήξης με το οθωμανικό παρελθόν, όπως συχνά αφήνεται να εννοηθεί. Αντίθετα, όπως θα φανεί παρακάτω, οι φορείς του υπήρξαν από επιφυλακτικοί μέχρι εχθρικοί απέναντι σε αυτά και δεν τα αντιμετώπισαν παρά μόνο ως ένα επιπλέον εργαλείο για την επικράτηση έναντι των πολιτικών τους αντιπάλων. Η συγκεκριμένη διαδικασία οδήγησε στο να ταυτιστούν τα δικαιώματα αυτά, ιδίως τα πολιτικά, με τον αυταρχικό κεμαλικό αντικληρικαλισμό, πράγμα που θα έχει στη συνέχεια εξαιρετικά αρνητικές συνέπειες ως προς τη δεκτικότητα μεγάλου μέρους της τουρκικής κοινωνίας απέναντί τους.Τεκμήριο Η βαρβαρότητα ως το «τελετουργικό του πολιτισμού»: ο Αdorno για τον ναζισμόΒάκη, Φωτεινή; Vaki, Fotini (2013)Τα δίπολα στην ιστορία της φιλοσοφίας, όπως παλαιό/νέο, Μεσαίωνας/νεωτερικότητα, βαρβαρότητα/πολιτισμός, με τον δεύτερο όρο να υπερτερεί αξιολογικά έναντι του πρώτου, είναι σημεία ιδεολογικών χρήσεων και καταχρήσεων αλλά και πολεμικών αντιπαραθέσεων των ιδεών. Η αξιολογική φόρτιση σημαινόμενων, όπως «νέο» και «πολιτισμός», που εντείνει η αντιπαράθεσή τους στα ριζικά έτερα τους, όπως «σκοτεινοί χρόνοι» και βαρβαρότητα ανα-νοηματοδότησε τον χρόνο της ιστορίας, αποδίδοντάς του προθέσεις, σκοπούς και μεγαλεπήβολα σχέδια.Τεκμήριο Τι είναι, εάν υπάρχει, το «ασυγχώρητο» στον Derrida;Πυροβολάκης, Ευτύχης; Pirovolakis, Eftichis (2013)Στο έργο του L’imprescriptible: Pardonner? Dans l’honneur et la dignité, όπου ο γάλλος φιλόσοφος Vladimir Jankélévitch διερευνά το κατά πόσο είναι δυνατή ή επιθυμητή η συγχώρηση των αποτρόπαιων εγκλημάτων του Ολοκαυτώματος, ισχυρίζεται αφοριστικά ότι «η συγχώρηση πέθανε στα στρατόπεδα του θανάτου». Αυτό που εννοεί, προφανώς, είναι ότι κανείς οφείλει όχι απλώς να μη λησμονήσει αλλά και να μη συγχωρήσει τη θηριωδία και τη βαρβαρότητα των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης. Τα φρικτά εγκλήματα που διεπράχθησαν κατά τη διάρκεια του Πολέμου επιτάσσουν το χρέος της μη συγχώρησης. Στο όνομα των θυμάτων, δεν πρέπει αλλά και δεν είναι δυνατόν να συγχωρήσει κανείς το ασυγχώρητο, τις ασύγγνωστες εγκληματικές πράξεις κατά της ανθρωπότητας, των οποίων τη φρικαλεότητα οι θύτες, σύμφωνα με τον Jankélévitch, ουδέποτε αποδέχθηκαν ή αναγνώρισαν. Τα δύο σημαντικότερα κείμενα του Jacques Derrida για τη συγχώρηση, «Le siècle et le pardon» και Pardonner: l’impardonnable et l’imprescriptible, χαρακτηρίζει επίσης μια επίμονη αναφορά στο ασυγχώρητο, το οποίο όμως συναρθρώνεται, σε αντίθεση με τον Jankélévitch, με την έννοια της απροϋπόθετης συγχώρησης. Η συγχώρηση, ισχυρίζεται ο Derrida, δεν υπάρχει, η συγχώρηση είναι αδύνατη, ή όπως αινιγματικά γράφει, είναι δυνατή μόνο ως αδύνατη. Ο προκλητικός αυτός ισχυρισμός δεν αρνείται βέβαια το γεγονός των συγχωρητικών και απολογητικών πράξεων, οι οποίες αλίμονο εάν δεν λάμβαναν χώρα σε καθημερινή βάση. Απεναντίας, σηματοδοτεί ότι υπάρχει μια καταγωγική δομή εξαιτίας της οποίας η σημασία της συγχώρησης και της συγγνώμης δεν εξαντλείται στην εκπεφρασμένη πρόθεση του συγχωρούντος ή του μετανοούντος, και επομένως θα είναι πάντα δυνατόν να αμφισβητηθεί η ειλικρίνεια ή η αυθεντικότητα κάθε τέτοιου ενεργήματος. Η δομή αυτή, την οποία ο Derrida αποκαλεί «το ασυγχώρητο», διαιρεί εξ υπαρχής και εκ των έσω κάθε πράξη συγχώρησης και συγγνώμης.Τεκμήριο Γλώσσα, καταγωγή, γλωσσική αφομοίωση. Εξερευνώντας τη συλλογική συνείδηση των Κιζδερβενιωτών της ΠαιονίαςΚουσαξίδης, Κωνσταντίνος; Kousaxidis, Konstantinos (2013)Ο στόχος της παρούσης εργασίας είναι διπλός: αφενός η διερεύνηση των αντιλήψεων για τις πολιτικές γλωσσικής αφομοίωσης, όπως διατηρούνται στη μνήμη των ανθρώπων που τις υπέστησαν, ως προσωπική ανάμνηση, αλλά και ως αφήγηση από τις παλαιότερες γενιές· αφετέρου η παρουσίαση των απαντήσεων που δίνει η συλλογική συνείδηση των Κιζδερβενιωτών, των προσφύγων και των απογόνων τους, στο ερώτημα της προέλευσης της γλώσσας και της καταγωγής τους, όπως έχουν διαμορφωθεί σήμερα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος που οι σχετικές αντιλήψεις εκδηλώνονται σε σχέση με τους γειτονικούς σλαβόφωνους πληθυσμούς στην Ελλάδα και την ΠΓΔΜ.Τεκμήριο Ακολουθώντας τις ευρωπαϊκές πηγές της εθνικής ιστοριογραφικής σχολής του 19ου αιώνα. Για το βιβλίο: Γιάννης Κουμπουρλής, Οι ιστοριογραφικές οφειλές των Σπ. Ζαμπέλιου και Κ. Παπαρρηγόπουλου. Η συμβολή ελλήνων και ξένων λογίων στη διαμόρφωση του τρισήμου σχήματος του ελληνικού ιστορισμού (1782-1846)Καραφουλίδου, Βίκυ; Karafoulidou, Vicky (2013)Η ιστορία των ιδεών και –εντός της– η ειδικότερη εστίαση στην «ιστορία της ιστορίας» συνιστούν ιδιαίτερα απαιτητικά αντικείμενα της ιστοριογραφικής έρευνας και πρακτικής. Αντικείμενα απαιτητικά, εν πολλοίς λόγω της ίδιας της υφής τους, καθώς και για την πληρέστερη δυνατή κατανόηση των πνευματικών φαινομένων, θεωρουμένων στη συνολική συνοχή τους, απαιτείται να λαμβάνονται ταυτόχρονα υπόψη πλήθος κοινωνικών, πολιτικών, ιδεολογικών και πολιτισμικών παραμέτρων που εκβάλουν, με διαφορετική βαρύτητα και ποικίλες χρονικότητες ή πυκνότητες, στην εκάστοτε συνάφεια.Τεκμήριο Για το βιβλίο: Ν. Δεμερτζής / Ε. Πασχαλούδη / Γ. Αντωνίου (επιμ.), Εμφύλιος. Πολιτισμικό τραύμαΛίποβατς, Θάνος; Lipovac, Thanos (2013)Η έννοια του πολιτισμικού τραύματος αναπτύχθηκε πρόσφατα, εντάσσοντας τη σημασία των συναισθημάτων και της μνήμης στην κοινωνιολογία. Ο Ν. Δεμερτζής και ο J. Alexander τονίζουν την αυτονομία της κουλτούρας και της θρησκείας ως θεμελιώδεις παράγοντες κοινωνικών φαινομένων, χωρίς να υποτάσσονται σε οικονομικές δομές. Το πολιτισμικό τραύμα συνδέεται με τη συλλογική μνήμη τραυματικών γεγονότων που επηρεάζουν ταυτότητες και συναισθήματα, ενώ η ψυχαναλυτική προσέγγιση υπογραμμίζει τη συμβολική κατασκευή της μνήμης μέσω απώθησης και επανεμφάνισης τραυμάτων σε μυθικές ή ιδεολογικές μορφές. Στο πλαίσιο του ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου, το πολιτισμικό τραύμα εκφράζεται μέσα από μυθοπλασίες, διχασμούς και μη επεξεργασμένη ιστορική μνήμη. Ο Σιδέρης αναλύει τον παρανοϊκό λόγο που μετέτρεψε τον αντίπαλο σε απόλυτο εχθρό, ενώ ο Δεμερτζής εξετάζει τις φάσεις της συλλογικής μνήμης (επιλεκτική και ανακλαστική κατασκευή), τις οποίες διαμόρφωσαν πολιτικές και ιδεολογικές συγκρούσεις. Η κρίση από το 2010 και μετά ενίσχυσε αντιδραστικές αφηγήσεις, όπως η εθνολαϊκιστική αναθεώρηση της ιστορίας και η εκλογίκευση της βίας, εμποδίζοντας μια ορθή συμβολική επεξεργασία του τραύματος.Τεκμήριο Για το βιβλίο: Γιάννης Πεχτελίδης / Υβόν Κοσμά, Άγ(ρ)ια παιδιά: οριοθετήσεις της «παιδικής ηλικίας» στο λόγοΒουβουσίρα, Στεφανία; Vouvousira, Stefania (2013)Το βιβλίο των Υβόν Κοσμά και Γιάννη Πεχτελίδη πραγματεύεται τα όρια της παιδικής ηλικίας στους μυθοπλαστικούς λόγους τριών δημοφιλών αφηγημάτων με ήρωες παιδιά: Ο άρχοντας των μυγών του Γ. Γκόλντινγκ (1954), Η νύχτα που βασίλεψαν τα παιδιά του Μ. Λεντερίκ (1981), και Πάντυ Κλάρκ, Χα Χα Χα του Ρ. Ντόυλ (1993). Tα βιβλία εκδόθηκαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους γνωρίζοντας παγκόσμια επιτυχία, ενώ μεταφράστηκαν και στα ελληνικά. Στόχος των συγγραφέων είναι να μελετήσουν κριτικά τις κυρίαρχες αναπαραστάσεις της παιδικής ηλικίας χρησιμοποιώντας τα εννοιολογικά εργαλεία της κοινωνιολογίας της παιδικής ηλικίας και της ανάλυσης λόγου. Τα τρία αφηγήματα επεξεργάζονται υπαρξιακές αγωνίες και φόβους που είναι πιθανό να έχουν νιώσει τόσο οι συγγραφείς όσο και το αναγνωστικό τους κοινό. Παρά τον μυθοπλαστικό τους χαρακτήρα, τα αφηγήματα εν μέρει αντλούν το υλικό τους από την καθημερινότητα, από πρόσωπα και καταστάσεις που θα μπορούσαν να είναι υπαρκτά. Κατά τους Κοσμά και Πεχτελίδη, ο «καθημερινός» χαρακτήρας των αφηγημάτων επιτρέπει στους αναγνώστες να αναγνωρίσουν στοιχεία της ταυτότητάς τους και να ταυτιστούν συναισθηματικά με τους μυθιστορηματικούς χαρακτήρες. Οι δύο αυτές διαδικασίες της αναγνώρισης και της ταύτισης συνδέονται ενδεχομένως με τη διαμόρφωση ενήλικων στάσεων και εμπειριών. Αξιωματική θέση των συγγραφέων είναι ότι τα λογοτεχνικά κείμενα δεν μπορούν να ερμηνευτούν ανεξάρτητα από τα κοινωνικά συμφραζόμενα στα οποία παρήχθησαν. Η ανάλυση των κειμένων που επιχειρούν αναδεικνύει στοιχεία πολιτικής διαμάχης γύρω από τον ορισμό της παιδικής ηλικίας.Τεκμήριο Για το βιβλίο: Κώστας Ελευθερίου / Χρύσανθος Τάσσης, ΠΑΣΟΚ: η άνοδος και η πτώση (;) ενός ηγεμονικού κόμματοςΣπυροπούλου, Βίβιαν; Spyropoulou, Vivian (2013)Η απόφαση του Ανδρέα Παπανδρέου να ιδρύσει το ΠΑΣΟΚ στις 3 Σεπτεμβρίου 1974 συνέβαλλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της μεταπολιτευτικής περιόδου και στη στερέωση της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας. Πολλοί μελετητές έχουν ασχοληθεί με την πορεία και την εξέλιξη του ΠΑΣΟΚ, από την περίοδο της ίδρυσής του, τη σχετικά πρόσφατη «εκσυγχρονιστική» του φάση υπό την ηγεσία του Κώστα Σημίτη και την ανάληψη της ηγεσίας του κόμματος από τον Γιώργο Παπανδρέου. Οι διπλές εκλογές του 2012, η απο-ευθυγράμμιση του ελληνικού κομματικού συστήματος, καθώς και ο εκλογικός «όλεθρος» του ΠΑΣΟΚ, καθιστούν τη μελέτη της κρίσης του ΠΑΣΟΚ από την οργανωτική του σκοπιά πιο επίκαιρη από ποτέ. Το να ασχοληθεί κανείς με τις οργανωτικές μεταβολές ενός κόμματος είναι, ούτως ή άλλως, ένα πρωτότυπο και συνάμα δύσκολο εγχείρημα καθώς η οργάνωση συνιστά τη «ραχοκοκαλιά», τον ζωτικής σημασίας πυρήνα για την εξέλιξη και βιωσιμότητα ενός πολιτικού κόμματος. Όταν μάλιστα έχει να μελετήσει κανείς την επιλεκτική όσο και ελεγχόμενη σχέση του κράτους με την κοινωνία και τα πολιτικά κόμματα, από τη σκοπιά της κομματικής οργάνωσης η μελέτη γίνεται ακόμα δυσκολότερη. Η μελέτη των Κώστα Ελευθερίου και Χρύσανθου Τάσση για την άνοδο και πτώση (;) του ΠΑΣΟΚ καλύπτει ένα κενό στην ελληνική βιβλιογραφία, σχετικά με τη μορφή και το περιεχόμενο των οργανωτικών αλλαγών που υπέστη το ΠΑΣΟΚ ως κεντρικός κυβερνητικός παίκτης στην ελληνική πολιτική σκηνή για περισσότερα από 19 χρόνια. Το βιβλίο αναδεικνύει τα στάδια της οργανωτικής εξέλιξης, τον τρόπο και τα πεδία συνάρθρωσης της κοινωνίας με το κόμμα, τα οποία κατέστησαν το ΠΑΣΟΚ κύριο παράγοντα του πολιτικού συστήματος και του κράτους. Πώς, γιατί και προς ποια κατεύθυνση αλλάζει οργανωτικά το ΠΑΣΟK; Πώς κρατικοποιείται και απομακρύνεται από την κοινωνία; Πώς καταλήγει το ΠΑΣΟΚ να είναι «Κόμμα του κράτους»; Γιατί κατέρρευσε το ΠΑΣΟΚ; Τα ερωτήματα αυτά είναι κεντρικά στην παρούσα μελέτη.