Διδακτορικές διατριβές

Μόνιμο URI για αυτήν τη συλλογήhttps://pandemos.panteion.gr/handle/123456789/15

Περιήγηση

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω

Τώρα δείχνει 1 - 20 από 202

Development of cognitive abilities: design and implementation of a digital tool for measurement
Σακκάς, Χρήστος; Σαμαρτζή, Σταυρούλα; SAMARTZI, STAVROULA; Βατάκη, Αργυρώ; Κουμαράς, Χαρίλαος; Koumaras, Harilaos; Psychology (2025)
Η παρούσα διατριβή εξετάζει τον ρόλο των ψηφιακών περιβαλλόντων στη γνωστική ανάπτυξη, εστιάζοντας ειδικότερα στον τρόπο με τον οποίο τα ψηφιακά εργαλεία και τα εκπαιδευτικά ρομπότ μπορούν να διευκολύνουν την κατανόηση των Πιαζετικών δοκιμασιών διατήρησης στα παιδιά. Βασισμένη αφενός στη θεμελιώδη θεωρία του Πιαζέ, και αφετέρου σε σύγχρονες θεωρίες γνωστικής επιστήμης, η έρευνα αναπτύσσει και δοκιμάζει μια καινοτόμο ψηφιακή πλατφόρμα σχεδιασμένη για γνωστικές αξιολογήσεις. Η αποτελεσματικότητα της πλατφόρμας επικυρώθηκε μέσω πειραμάτων που συνέκριναν παραδοσιακά φυσικά περιβάλλοντα με ψηφιακά και ρομποτικά-υποβοηθούμενα περιβάλλοντα. Στην πρώτη μελέτη, δοκιμάστηκαν οι δυνατότητες της πλατφόρμας, επιδεικνύοντας την ευελιξία της και την καταλληλότητά της για έρευνες γνωστικής ανάπτυξης. Η δεύτερη μελέτη εξέτασε την απόδοση των παιδιών σε δοκιμασίες διατήρησης υγρού σε φυσικά και ψηφιακά περιβάλλοντα, αποκαλύπτοντας σημαντικά ευρήματα στη γνωστική έρευνα, με συνέπειες για τις στρατηγικές ψηφιακής μάθησης. Στην τρίτη μελέτη, παρουσιάστηκε ένας ρομποτικός πειραματιστής για να παρατηρηθούν οι πιθανές επιδράσεις στη κατανόηση της δοκιμασίας, με την υπόθεση ότι θα μειώσει τη μεροληψία του πειραματιστή και θα αυξηθεί τη αλληλεπίδραση των συμμετεχόντων. Τα ευρήματα δείχνουν ότι τα ψηφιακά περιβάλλοντα, ειδικά αυτά που περιλαμβάνουν ρομποτικούς παράγοντες, προσφέρουν μοναδικά πλεονεκτήματα στην ενίσχυση της γνωστικής αξιολόγησης και κατανόησης των παιδιών, προσφέροντας νέες προοπτικές για τις εκπαιδευτικές πρακτικές, τη γνωστική και την αναπτυξιακή ψυχολογία. Τα αποτελέσματα αυτά υπογραμμίζουν το δυναμικό των ψηφιακών τεχνολογιών στη διαμόρφωση μελλοντικών προσεγγίσεων στην έρευνα γνωστικής ανάπτυξης.
Αγωγή και εκπαίδευση στα ΜΜΕ : σχεδιασμός, υλοποίηση και αξιολόγηση προγράμματος παρέμβασης σε μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης
Νίκα, Βασιλική; Χρηστάκης, Νικόλαος Λ., 1958-; Κορωναίου, Αλεξάνδρα; Ντάβου, Μπετίνα; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2007)
Αίσθηση συνεκτικότητας, στρατηγικές αντιμετώπισης, ψυχική υγεία και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο πνεύμονα
Τόγκας, Κωνσταντίνος Μ.; Αλεξιάς, Γεώργιος, 1969-; Αναγνωστόπουλος, Φώτης; Ποταμιάνος, Γρηγόρης Α.; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2020)
Εισαγωγή: Παρότι ο καρκίνος του πνεύμονα είναι συχνή μορφή καρκίνου, η ψυχολογική κατάσταση αυτών των ασθενών δεν έχει μελετηθεί εκτεταμένα. Σκοπός: η μελέτη της σχέσης της αίσθησης συνεκτικότητας με την ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής σε ασθενείς με καρκίνο πνεύμονα. Υλικό-μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε συγχρονική μελέτη σε 200 ασθενείς (n=200) με καρκίνο πνεύμονα στο Νοσοκομείο «Σωτηρία» μεταξύ Μαΐου 2014-Αυγούστου 2015. Χρησιμοποιήθηκε σύνθετο ερωτηματολόγιο, με ερωτήσεις για τα δημογραφικά και ιατρικά στοιχεία των ασθενών και τα ερωτηματολόγια SOC-13, Στρατηγικές Αντιμετώπισης Αγχογόνων Καταστάσεων (ΣΑΑΚ), Κλίμακα Ψυχολογικής έκφρασης, Κλίμακα Κάλυψης Βασικών ψυχολογικών αναγκών, Κλίμακα Χρονικού Προσανατολισμού του Zimbardo (ZTPI), CES-D, EORTC-QLQ C30 και EORTC-LC13. Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το πρόγραμμα SPSS v.23. Αποτελέσματα: Η μέση ηλικία των ασθενών ήταν 69 έτη (SD=8,21, Min= 91, Max==48, Range=43). Το μεγαλύτερο ποσοστό ήταν άνδρες (70,5%), έγγαμοι/σε συμβίωση (81%), απόφοιτοι δημοτικού (52,5%) και συνταξιούχοι (68,3%). Οι περισσότεροι προσέρχονταν για θεραπεία στην κλινική ημέρας (84,5%), ήταν καπνιστές (86,9 %) και ενημερωμένοι για τη διάγνωση (95%). Ο συχνότερος ιστολογικός τύπος ήταν ο μη-μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα (N-SCLC) (84%) και το 24,5% είχαν μεταστάσεις. Η μέση βαθμολογία στο ερωτηματολόγιο SOC-13 ήταν 57,85 (SD=15,58). Στις υποκλίμακες του ερωτηματολογίου ΣΑΑΚ καταγράφηκαν οι εξής βαθμολογίες: «διεκδικητική επίλυση προβλήματος»=0,8 (SD=0,52), «θετική προσέγγιση»=1,46 (SD=0,52), «αποφυγή/ διαφυγή»=1,39 (SD=0,42), «αναζήτηση κοινωνικής υποστήριξης»=1,22 (SD=0,82), «ευχολογία/ονειροπόληση»=1,21 (SD=0,64). Η μέση βαθμολογία στο ερωτηματολόγιο Συναισθηματικής Έκφρασης ήταν 16,80 (SD=10,35) και στην Κλίμακα Κάλυψης Βασικών Ψυχολογικών Αναγκών 94,61 (SD=24,57). Στις υποκλίμακες του ερωτηματολογίου ZTPI οι μέσες βαθμολογίες ήταν οι εξής: «μοιρολατρικό παρόν»=2,48 (SD=1,30), «ηδονιστικό παρόν»=1,73 (SD=0,86), «θετικό παρελθόν»=3,16 (SD=0,92), «αρνητικό παρελθόν»=2,78 (SD=1,06), «μέλλον»=2,94 (SD=1,07). Η μέση βαθμολογία στο ερωτηματολόγιο CES-D ήταν 22,34 (SD=11,78). Εάν χρησιμοποιηθεί ως όριο (cut-off point) η βαθμολογία 16, τότε το 57,8 % των ασθενών παρουσιάζει ήπια, μέτρια ή σοβαρή κατάθλιψη, ενώ εάν χρησιμοποιηθεί ως όριο το 24 (ιδανικό για τον ελληνικό πληθυσμό), τότε το αντίστοιχο ποσοστό είναι 41,2%. Στο ερωτηματολόγιο EORTC-QLQ C30 χαμηλότερες βαθμολογίες καταγράφηκαν στις υποκλίμακες «RF-λειτουργικότητα ρόλων» (48,92 σε κλίμακα 0-100), «SF-κοινωνική λειτουργικότητα» (50,50) και «PF-σωματική λειτουργικότητα» (56,83) και μεγαλύτερες στις υποκλίμακες «CF-γνωστική λειτουργικότητα» (62,00) και «EF-συναισθηματική λειτουργικότητα» (68,25). Τα συμπτώματα που ταλαιπωρούσαν περισσότερο τους ασθενείς ήταν η κόπωση (46,89), ο πόνος (35,08), η δύσπνοια (34,17), η αϋπνία (32,50) και η απώλεια όρεξης (28,33). Οι ασθενείς αξιολογούσαν συνολικά την υγεία τους και την ποιότητα ζωής τους ως μέτρια (Μ=51,71). Βρέθηκε σημαντική αρνητική συσχέτιση ανάμεσα στην αίσθηση συνεκτικότητας και στην κατάθλιψη (ρ=-0,843, p less than 0,001). H συσχέτιση εξακολουθούσε να είναι σημαντική μετά από έλεγχο για την επίδραση της ηλικίας, της συναισθηματικής έκφρασης και του χρονικού διαστήματος που μεσολάβησε από τη διάγνωση. Η ανάλυση διαμεσολάβησης (Mediation analysis) έδειξε ότι η συναισθηματική έκφραση δε διαμεσολαβεί τη σχέση της αίσθησης συνοχής με την κατάθλιψη. Η υποκλίμακα της «συνολικής κατάστασης υγείας/ποιότητας ζωής(QL)» του ερωτηματολογίου EORTC-QLQ C30 συσχετίστηκε αρνητικά με την κατάθλιψη (ρ=-0,704, p less than 0,001) και θετικά με την αίσθηση συνοχής (ρ=0,619, p less than 0,001). Η ανάλυση Ιεραρχικής Γραμμικής Παλινδρόμησης έδειξε ότι οι ασθενείς με χαμηλή αίσθηση συνοχής (b*=-.73), χαμηλό εισόδημα (b*=-.08), μεταστάσεις (b*=-.10), υποτροπή (b*=-.12) και όσοι υποβάλλονταν στη θεραπεία στην κλινική ημέρας (b*=-.09) είχαν υψηλότερα ποσοστά κατάθλιψης. Συμπεράσματα: οι ασθενείς με καρκίνο πνεύμονα εμφανίζουν υψηλά ποσοστά κατάθλιψης και μέτρια ποιότητα ζωής. Η υψηλή αίσθηση συνεκτικότητας λειτουργεί προστατευτικά έναντι της κατάθλιψης σε αυτούς τους ασθενείς και συμβάλλει στην καλύτερη αντιληπτή υγεία και ποιότητα ζωής τους. Τα αποτελέσματα μπορούν να βοηθήσουν στη διατύπωση προτάσεων για την υποστηρικτική φροντίδα, τη συμβουλευτική καθοδήγηση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής αυτών των ασθενών. Απαιτούνται μελλοντικές έρευνες με μεγαλύτερο δείγμα και με άλλους ερευνητικούς σχεδιασμούς προκειμένου να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας και να αποσαφηνιστούν οι προσδιοριστικοί παράγοντες της αίσθησης συνεκτικότητας, της ψυχικής υγείας και της ΣΥΠΖ σε ασθενείς με καρκίνο πνεύμονα.
Αλβανία - Ελλάδα 1991-1994 : αμερικάνικος τύπος - ενημέρωση και επιρροή : η περίπτωση της εφημερίδας "The New York Times"
Ιωαννίδου, Σταματίνα; Παπαστάμου, Στάμος Ι.; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 1999)
Αναγνώριση συναισθημάτων και ενσυναίσθηση σε άτομα με σύνδρομο Aspenger
Γλυνού, Ανθίππη; Συνοδινού, Κλαίρη; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 1998)
Ανάγνωση υπερ-ηρωικών κόμικς και συγκρότηση της ψυχοκοινωνικής ταυτότητας στην ύστερη νεωτερικότητα
Γερακοπούλου, Χρυσή Κλεοπάτρα; Χρηστάκης, Νικόλας; Σακαλάκη, Μαρία; Κορωναίου, Αλεξάνδρα; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2007)
Η διατριβή μελετά τη συγκρότηση της ψυχοκοινωνικής ταυτότητας ως εξελικτική διαδικασία στο πλαίσιο που συνήθως περιγράφεται ως ύστερη νεωτερικότητα. Οι αναγνωστικές επιλογές των φανατικών φίλων των υπέρ – ηρωικών κόμικς προσεγγίζονται ως σημαίνουσα ψυχοκοινωνική επένδυση του αναγνώστη κατά την περίοδο που εξελίσσεται μεταξύ πρώιμης εφηβείας και ενηλικίωσης. Οι αναγνωστικές αυτές επενδύσεις θεωρείται ότι προτείνουν ένα πεδίο ικανό να αποκαλύψει όχι μόνο τις σημαντικές στιγμές της προσωπικής αναγνωστικής και ψυχοκοινωνικής ιστορίας του ατόμου που τις κάνει, αλλά και την αντίληψη, απάντηση και διαπραγμάτευση του αναγνώστη για το κοινωνικό νόημα στο οποίο εμφανίζεται εμβαπτισμένος τόσο ο ίδιος, όσο και οι ήρωες των κόμικς που επιλέγει φανατικά ανά πάσα αναγνωστική και ψυχοκοινωνική στιγμή. Στον πυρήνα της εργασίας απαντάται ένα θεωρητικό μοντέλο που υποστηρίζει την εμφάνιση συγκεκριμένων «σταδίων» στην αναγνωστική και ψυχοκοινωνική ιστορία των αναγνωστών. Τα στάδια αυτά εμφανίζονται να περιγράφουν επιλογές και ερμηνείες αναφερόμενες τόσο στην εσωτερική (φαντασιακή) όσο και στην εξωτερική πραγματικότητα των ατόμων. Στο επίκεντρο αυτής της προσέγγισης εντοπίζονται φαινόμενα και διαδικασίες που σκιαγραφούν τη συγκρότηση της ψυχοκοινωνικής ταυτότητας του αναγνώστη κόμικς αφενός και την αναπροσαρμογή κι εξέλιξη του «υπέρ- ηρωικού» μέσα στο χρόνο της μαζικής κουλτούρας αφετέρου. Τα συμπεράσματα αναφέρονται στη σύμφυτη συν- εξέλιξη ατόμου, κοινωνίας και μαζικής κουλτούρας στο σημείο όπου τέμνονται σε συγκεκριμένα στάδια η ιστορία του αναγνώστη με την ιστορία του κοινωνικού πλαισίου όπως αυτό προβάλλεται στην ιστορία, τη σημειολογία και τη φιλοσοφία του εκάστοτε αγαπημένου υπέρ – ήρωα. Η θεωρητική αυτή πρόταση επικαλείται αφενός εξελικτικές θεωρίες για την ψυχοκοινωνική, ηθική και γνωστική συγκρότηση του εαυτού, αφετέρου θεωρητικές προσεγγίσεις για την φαντασιακή κατασκευή του κοινωνικού, για τη δυναμική των φανταστικών αφηγήσεων της μαζικής κουλτούρας, για το ψυχοκοινωνικό σημαινόμενο της συστηματικής και φανατικής συμμετοχής στον κύκλο της κατανάλωσης και βέβαια για τη συγκρότηση της ταυτότητας στο πλαίσιο της υπερνεωτερικότητας. Η αμιγώς ποιοτική μεθοδολογική προσέγγιση εμπνέεται από την ιδέα των αφηγήσεων ζωής και επικεντρώνεται στην εις βάθος ερμηνευτική ανάλυση περιεχομένου ημι - δομημένων συνεντεύξεων.
Ανασταλτικοί και ενθαρρυντικοί παράγοντες της απόφασης / δέσμευσης για γάμο μεταξύ νέων
Αργυρούδη, Ανθή Π.; Κορδούτης, Παναγιώτης Σ.; Παπαστάμου, Στάμος, 1952-; Χρηστάκης, Νικόλας, 1958-; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2013)
Στόχος της παρούσας διατριβής ήταν η διερεύνηση της απόφασης για σύναψη γάμου. Για την διερεύνηση αυτού του στόχου πραγματοποιήθηκαν δύο έρευνες. Στην πρώτη έρευνα συμμετείχαν 120 άτομα (N=120), έγγαμοι/ες και άγαμοι/ες. Συγκεκριμένα σκοπός της πρώτης μελέτης ήταν να διερευνηθεί εάν ο γάμος συνδέεται με το παραδοσιακό δυτικό μοντέλο για το γάμο που τον ορίζει ως πλαίσιο δημιουργίας οικογένειας και απόκτησης παιδιών ή νοείται ως συντροφική σχέση η οποία υπαγορεύει και εναλλακτικούς προς το γάμο τρόπους οργάνωσης του ιδιωτικού βίου. Αξιοποιήθηκαν ερωτήσεις ανοιχτού τύπου και πραγματοποιήθηκε ανάλυση περιεχομένου στις απαντήσεις των ερωτηθέντων. Από την πρώτη έρευνα προέκυψε ότι ο γάμος ικανοποιεί τόσο συλλογικές ανάγκες όσο και προσωπικές ανάγκες και μπορεί να θεωρηθεί σε ένα βαθμό προσωπικός στόχος ζωής. Στην δεύτερη έρευνα συμμετείχαν 300 άτομα (Ν=300), έγγαμοι/ ες και άγαμοι/ες. Σκοπός της δεύτερης μελέτης ήταν να διερευνηθεί ποια και σε ποιο βαθμό τα αντιλαμβανόμενα ποιοτικά χαρακτηριστικά μιας προγαμιαίας σχέσης ενθαρρύνουν ή λειτουργούν ανασταλτικά στην απόφαση για γάμο. Αξιοποιήθηκαν ερωτηματολόγια για την μέτρηση των ποιοτικών χαρακτηριστικών της προγαμιαίας και της έγγαμης σχέσης (ικανοποίηση, γενική και εμπεριστατωμένη ισοτιμία, συντροφικότητα – πάθος, λόγοι για τη σύναψη σοβαρού δεσμού). Από την δεύτερη έρευνα προέκυψε ότι η απόφαση για σύναψη γάμου σχετίζεται άμεσα με τα αντιλαμβανόμενα ποιοτικά χαρακτηριστικά της προγαμιαίας σχέσης αλλά και με συγκεκριμένες συνθήκες (π.χ. απρογραμμάτιστη εγκυμοσύνη, ετοιμότητα για απόκτηση παιδιών κ.α.). Γενικά βάση των αποτελεσμάτων των δύο ερευνών προέκυψε ότι τα άτομα επιλέγουν το γάμο ως το θεσμικό κέλυφος για την δημιουργία οικογένειας αναζητώντας τα εχέγγυα για μια προγαμιαία σχέση ικανή να μακροημερεύσει και να αποτελέσει μακροπρόθεσμα ένα ασφαλές πλαίσιο για την ανατροφή παιδιών.
Άνδρες-γυναίκες σωφρονιστικοί υπάλληλοι: μελέτη του κοινωνικού φύλου στην εικόνα που διαμορφώνουν για το ρόλο τους και τους κρατούμενους
Λαμπάκη, Κωσταντή; Αρτινοπούλου, Βάσω; Τσαλίκογλου, Φωτεινή; Κορωναίου, Αλεξάνδρα (1954-) (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2009)
Το παρόν πόνημα, επιδιώκει τη μελέτη της επίδρασης που ασκεί ο παράγοντας του φύλου στους σωφρονιστικούς υπαλλήλους που εργάζονται σε καταστήματα της χώρας, όπως αυτός προκύπτει μέσα από την εικόνα που διαμορφώνουν για το ρόλο τους και τους κρατούμενους. Η ανάλυση ξεκινάει από την καταγραφή της προσπάθειας των γυναικών να ενταχθούν στον επαγγελματικό χώρο αρχικά και να καταξιωθούν εν συνεχεία, η οποία τις έφερε αντιμέτωπες με ενστάσεις προερχόμενες από τους άνδρες εργαζόμενους, που υποστήριζαν ότι ο παραδοσιακός ρόλος της μητέρας και οι υποχρεώσεις που τον συνοδεύουν, δε συνάδουν με το ρόλο του επαγγελματία. Οι αντιδράσεις των ανδρών ήταν σαφώς εντονότερες σε επαγγέλματα άρρηκτα συνδεδεμένα με το ανδρικό πρότυπο όπως τα στρατιωτικά και παραστρατιωτικά επαγγέλματα, συμπεριλαμβανομένου και αυτό του σωφρονιστικού υπαλλήλου. Βασικό ερώτημα που επιχειρεί να απαντήσει η παρούσα διατριβή, είναι σε τι βαθμό οι γυναίκες κατάφεραν να ενταχθούν και να προσαρμοστούν στο ανδροκρατούμενο περιβάλλον των φυλακών και τι μεθόδους ανέπτυξαν προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις αντιξοότητες που συνάντησαν. Με βάσει παραδείγματα γυναικών που εντάσσονται και εργάζονται στο πλαίσιο του συστήματος απονομής ποινικής δικαιοσύνης, επιχειρείται μια συγκριτική προσέγγιση ως προς τον τρόπο προσαρμογής των γυναικών στο επάγγελμα σε σχέση με τους άνδρες, αλλά και της ενδεχόμενης διαφοροποίησης τους στην άσκηση του ρόλου τους. Μια προσέγγιση του gender με άλλα λόγια. Για τους παραπάνω σκοπούς, διενεργήθηκε έρευνα σε έξι σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας στην οποία συμμετείχαν περίπου 150 σωφρονιστικοί υπάλληλοι. Τα ευρήματα που προέκυψαν είναι αποκαλυπτικά, για τις γυναίκες υπαλλήλους και την εικόνα που διατηρούν για τους κρατούμενους και το ρόλο τους αλλά και για την προσαρμογή τους στο περιβάλλον εργασίας τους. Σημαντικά ευρήματα προέκυψαν και για το σημαίνοντα ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η διοίκηση του εκάστοτε καταστήματος στη διαμόρφωση της στάσης των υπαλλήλων. Οι επιπτώσεις των αποτελεσμάτων αναλύονται εκτενώς.
Αξιολόγηση μοντέλου επικοινωνιακής ανάπτυξης του εκπαιδευτικού στη σχολική τάξη: άρρητες θεωρίες επαγγελματικής απόδοσης
Κατσίφη-Χαραραμπίδη, Σπυριδούλα; Κατερέλος, Γιάννης Δ., 1964-; Παπαμιχαήλ, Γιάννης, 1950-; Καζή, Σμαράγδα; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2010)
Αξιολόγηση των παρεχόμενων υπηρεσιών μιας μονάδας εξωτερικών ιατρείων ψυχοθεραπείας διαταραχών παθολογικού άγχους και ανάλυση κόστους-οφέλειας
Σωτηροπούλου, Παρασκευή; Ποταμιάνος, Γρηγόρης Α.; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2005)
Αξιοποίηση αφήγησης ζωής σε υπό απεξάρτηση άτομα
Καταγής, Βασίλειος; Κορδούτης, Παναγιώτης Σ.; Kordoutis, Panos; Μαντόγλου, Άννα, 1961-; Γιωτσίδη, Βασιλική; MADOGLOU, ANNA; Psychology (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2025)
Κύριο αντικείμενο της παρούσας διατριβής είναι η εφαρμογή, η καταγραφή και η αξιολόγηση του κατά πόσο η μέθοδος της Αφήγησης Ζωής μπορεί να αποτελέσει μια επιπλέον θεραπευτική παρέμβαση, η οποία συμβάλλει θετικά στη θεραπεία ψυχικής απεξάρτησης ατόμων από ψυχοδραστικές ουσίες. Πραγματοποιείται εκτενής αναφορά στον ορισμό της εξάρτησης από ψυχοτρόπες ουσίες και στις επιβαρυντικές συνθήκες που οδηγούν σε αυτή, με έμφαση στην Ψυχοκοινωνική Προσέγγιση. Η συγκεκριμένη προσέγγιση αποτελεί το θεωρητικό πλαίσιο μέσω του οποίου τα υπό απεξάρτηση άτομα αποκωδικοποιούν τους λόγους της εμπλοκής τους με τη χρήση ψυχοτρόπων ουσιών. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται ο ρόλος της προσωπικότητας, των οικογενειακών εμπειριών, της εκπαιδευτικής πορείας, των σχέσεων με ομότιμους και της επίδρασης του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος. Αναλύονται οι θεραπευτικές προσεγγίσεις αντιμετώπισης της εξάρτησης από ψυχοτρόπες ουσίες, με εστίαση στις θεματικές σχετικές με την παρούσα έρευνα: τις Θεραπευτικές Κοινότητες Ψυχικής Απεξάρτησης Διαμονής, τα Θεραπευτικά Προγράμματα Εξωτερικής Παρακολούθησης και τα Προγράμματα Ψυχικής Απεξάρτησης εντός σωφρονιστικών καταστημάτων. Η αναφορά στις συγκεκριμένες δομές καθίσταται αναγκαία, καθώς η μέθοδος της Αφήγησης Ζωής εφαρμόστηκε σε αντίστοιχες μονάδες του θεραπευτικού προγράμματος ΚΕΘΕΑ ΕΝ ΔΡΑΣΕΙ. Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση της εθνογραφικού τύπου προσέγγισης των προσωπικών διαδρομών (pathways), η οποία υποστηρίζει θεωρητικά τη χρήση της Αφήγησης Ζωής ως θεραπευτικής μεθόδου στην ψυχική απεξάρτηση. Παρουσιάζεται η Αφηγηματική Μέθοδος, με εστίαση στους βασικούς άξονες της θεραπευτικής διαδικασίας. Η έρευνα συνδύασε ποιοτικές και ποσοτικές μεθόδους, καθώς και την εφαρμογή της παρέμβασης σε διαφορετικές ομάδες ατόμων. Τα ποιοτικά δεδομένα προέκυψαν από τις αφηγήσεις των συμμετεχόντων και τη διερεύνηση της βιωμένης εμπειρίας τους. Διενεργήθηκε ποιοτική ανάλυση ημιδομημένων συνεντεύξεων από είκοσι μία (21) συμμετέχουσες/οντες και αξιοποιήθηκαν τα ημερολόγια που τηρούσαν κατά τη διάρκεια της παρέμβασης. Στο ποσοτικό σκέλος χρησιμοποιήθηκαν αποτελέσματα από πέντε ερωτηματολόγια, τα οποία διερεύνησαν παράγοντες σχετικούς με την αποτελεσματικότητα της θεραπείας: την αυτό-αποτελεσματικότητα (self-efficacy), την προσδοκία (expectation) για τα αποτελέσματα της θεραπείας, την κλινική εικόνα, την εκτίμηση των θετικών και αρνητικών συναισθημάτων και την αντίληψη του νοήματος ζωής, σε τρεις διακριτές χρονικές φάσεις. Η ανάλυση των ποιοτικών και ποσοτικών δεδομένων επέτρεψε τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας της μεθόδου σε σχέση με τους ερευνητικούς στόχους. Τα θετικά αποτελέσματα της ποιοτικής ανάλυσης των συνεντεύξεων, σε συνδυασμό με τα ποσοτικά δεδομένα από τα πέντε ερωτηματολόγια –τα οποία κατέδειξαν σημαντική βελτίωση μεταξύ των τριών μετρήσεων σε όλους τους εξεταζόμενους δείκτες, καθώς και υψηλά ποσοστά παραμονής στη θεραπεία– υποστηρίζουν ότι η Αφήγηση Ζωής μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματική θεραπευτική μέθοδο που συμβάλλει θετικά στη διαδικασία της απεξάρτησης. Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων υπόκειται σε περιορισμούς, καθώς η έρευνα διεξήχθη στο πλαίσιο θεραπευτικού προγράμματος που απευθύνεται αποκλειστικά σε κρατούμενους και αποφυλακισμένους χρήστες, γεγονός που περιορίζει τη γενικευσιμότητα των ευρημάτων. Επιπλέον, παρά το σχετικά μεγάλο δείγμα (Ν = 21) για ποιοτική ανάλυση ημιδομημένων συνεντεύξεων, χρησιμοποιήθηκε δείγμα ευκολίας και το ποσοτικό δείγμα ήταν επίσης περιορισμένο (Ν = 21). Σημειώνεται, ακόμη, η εμπλοκή του θεραπευτή καθόλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Πιο σαφή συμπεράσματα για την αποτελεσματικότητα της μεθόδου της Αφήγησης Ζωής σε υπό απεξάρτηση πληθυσμούς θα μπορούσαν να προκύψουν μέσω εφαρμογής της σε δομές με διαφορετικά θεραπευτικά μοντέλα και σε άτομα με διαφορετικά χαρακτηριστικά, καθώς και με την παρουσία εξωτερικού παρατηρητή, ώστε να παραχθούν δεδομένα συγκρίσιμα με τα ήδη υπάρχοντα και να αναδειχθούν νέες προοπτικές αξιοποίησης της μεθόδου.
Απόψεις του θεραπευτικού προσωπικού των εξαρτημένων από ναρκωτικές ουσίες ατόμων για των επαγγελματικό τους ρόλο : διερεύνηση της "μοντέρνας προκατάληψης" και της "ιατρικοποίησης" στη θεραπευτική παρέμβαση
Ηλιού, Κατερίνα; Χαντζή, Αλεξάνδρα; Μαντόγλου, Άννα, 1961-; Ζαραφωνίτου, Χριστίνα; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2010)
Η παρούσα έρευνα αποσκοπεί στη μελέτη των στάσεων των εργαζόμενων στους φορείς απεξάρτησης για τους χρήστες. Για το σκοπό αυτό διανεμήθηκε ερωτηματολόγιο καταγραφής γνώμης σε όλους τους φορείς και στην πλειοψηφία των θεραπευτικών προγραμμάτων. Τελικά, έλαβαν μέρος 459 άτομα από διαφορετικές περιοχές της χώρας. Οι απαντήσεις των συμμετεχόντων παρέχουν ενδείξεις για τη στερεοτυπική πρόσληψη των χρηστών, η οποία συνδέεται με αποδόσεις των εργαζόμενων στους θεραπευτικούς φορείς για τη συμπεριφορά τους. Η πρόσληψη των χαρακτηριστικών της ομάδας των χρηστών και η ερμηνεία της συμπεριφοράς της συμβάλλουν στη διαμόρφωση στάσεων που αφορούν προδιαθέσεις (προκαταλήψεις). Τελικά, όλες οι παραπάνω γνωστικές διεργασίες συντελούν στην υιοθέτηση συγκεκριμένων θεραπευτικών στόχων, που αφορούν όχι μόνο τους χρήστες, αλλά και τον επαγγελματικό αυτοπροσδιορισμό των εργαζόμενων στους θεραπευτικούς φορείς. Οι αναλύσεις έδειξαν ότι σημαντικοί παράγοντες που συμβάλλουν στη διαφοροποίηση των στάσεων μεταξύ των εργαζόμενων στους θεραπευτικούς φορείς είναι η επαγγελματική τους εξειδίκευση και ο φορέας στον οποίο εργάζονται. Φαίνεται ότι το αντικείμενο απασχόλησης και η θεραπευτική προσέγγιση του φορέα συμβάλλουν σημαντικά στη διαμόρφωση των απόψεων των συμμετεχόντων. Οι διαφοροποιήσεις των στάσεών τους, που αναδεικνύονται στην παρούσα μελέτη, μπορούν να γίνουν κατανοητές μέσα από τη συχνότητα και το είδος της επαφής που έχουν οι εργαζόμενοι με τους χρήστες (Υπόθεση Επαφής).
Αυτονομία και παρακίνηση στο χώρο της εργασίας : ο ρόλος τους στην ευημερία, την απόδοση των εργαζομένων και την καινοτομία
Παπαχριστόπουλος, Κωνσταντίνος Ασ.; Σακαλάκη, Μαρία; Γιαννίτσας, Νικόλαος Δ.; Καζή, Σμαράγδα; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2013)
Στην Ελλάδα η έρευνα για το πώς συνδέεται η αυτονομία και η παρακίνηση με τα εργασιακά αποτελέσματα, όπως η ευημερία, η καινοτομία και η απόδοση είναι σχετικά περιορισμένη. Η παρούσα διατριβή έχει σκοπό να συνεισφέρει στην ερευνητική αυτή ατζέντα αφού τόσο τα επίπεδα της εργασιακής ικανοποίησης όσο και της καινοτομίας στην Ελλάδα είναι χαμηλότερα σε γενικές γραμμές σε σύγκριση με το μέσο ευρωπαϊκό όρο. Συγκεκριμένα, σκοπός της παρούσας διατριβής είναι να μελετήσει πώς οι διαστάσεις της αυτονομίας στο εργασιακό πλαίσιο και η αυτονομία ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας συνδέονται με την ευημερία, την απόδοση και την καινοτομική συμπεριφορά των εργαζομένων. Η διατριβή αποτελείται από την κύρια έρευνα και δύο (2) συμπληρωματικές έρευνες. Στις τρεις (3) αυτές έρευνες συμμετείχαν συνολικά 1041 εργαζόμενοι (Ν=1041) από πέντε (5) διαφορετικούς εργασιακούς χώρους (δημόσιοι υπάλληλοι, ιδιωτικοί υπάλληλοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, καλλιτέχνες και εκπαιδευτικοί). Μερικά από τα κυριότερα ευρήματα της διατριβής είναι τα παρακάτω: Το επίπεδο της αυτόνομης και της ελεγχόμενης παρακίνησης διαφοροποιείται με βάση το χώρο εργασίας. Η αυτόνομη παρακίνηση εξηγεί πώς οργανωσιακές και ατομικές διαστάσεις της αυτονομίας σχετίζονται με την ευημερία και την καινοτομική συμπεριφορά. Οι εργαζόμενοι οι οποίοι παρακινούνται αυτόνομα είναι περισσότερο ευχαριστημένοι, καινοτόμοι και αποδοτικοί ανεξάρτητα από το χώρο εργασίας. Οι εργαζόμενοι οι οποίοι είναι αυτόνομοι ως προσωπικότητες παρακινούνται περισσότερο αυτόνομα και επιδεικνύουν πιο συχνά καινοτομική συμπεριφορά. Η αυτονομία εργασίας, η αυτονομία διαχείρισης σταδιοδρομίας, το συναίσθημα του ενθουσιασμού και η δικαιοσύνη αποτελούν προβλεπτικούς παράγοντες για την αυτόνομη παρακίνηση σε όλους τους υπό μελέτη χώρους εργασίας. Η αυτονομία εργασίας επιβαρύνει την εργασιακή ευημερία στους μισθωτούς στην περίπτωση που ο εργαζόμενος παρακινείται αυτόνομα σε χαμηλά επίπεδα. Η δικαιοσύνη στο χώρο της εργασίας συσχετίζεται με την εργασιακή απόδοση διαμέσου της αυτόνομης παρακίνησης. Η διατριβή ολοκληρώνεται με τη γενική συζήτηση, τις προτεινόμενες πρακτικές εφαρμογές για τους οργανισμούς, τους περιορισμούς και τις προτάσεις για μελλοντική έρευνα.
Αφαιρώντας το ανθρώπινο από τον άνθρωπο: μελέτη αντιλήψεων, στάσεων και συμπεριφορών στο δημόσιο νοσοκομείο
Λέκκα, Δήμητρα Η.; Σταλίκας, Αναστάσιος; Μαντόγλου, Άννα, 1961-; Richardson, Clive; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2022)
Η απανθρωποποίηση ορίζεται ως η απογύμνωση των ανθρώπων από την ανθρωπινότητα τους. Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι να μελετηθούν οι έννοιες της απανθρωποποίησης και αυτό-απανθρωποποίησης σε συσχέτιση με τη θεωρία αυτοκαθορισμού και τη θεωρία δεσμού στο πλαίσιο των υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Η πρώτη έρευνα (353 συμμετέχοντες) αφορά την απανθρωποποίηση του νοσηλευόμενου ασθενή από τους ειδικούς ψυχικής υγείας, εργαζομένους στο γενικό νοσοκομείο και γενικό πληθυσμό και την αυτό-απανθρωποποιήση τους. Τα ερευνητικά ευρήματα της πρώτης έρευνας δείχνουν ότι οι εργαζόμενοι στο γενικό νοσοκομείο απανθρωποποιούν μηχανιστικά το νοσηλευόμενο ασθενή περισσότερο από ότι ο γενικός πληθυσμός και ότι από τις διαστάσεις δεσμού (άγχος/αποφυγή), η αποφυγή ασκεί στατιστικά σημαντική θετική επίδραση τόσο στην ανιμαλιστική όσο και στη μηχανιστική απανθρωποποίηση του νοσηλευόμενου ασθενή. Ως προς την απανθρωποποίηση του εαυτού, φαίνεται ότι ο γενικός πληθυσμός αυτό-απανθρωποποιείται σημαντικά περισσότερο από τους επαγγελματίες της ψυχικής υγείας. Η δεύτερη έρευνα (200 συμμετέχοντες) αφορά τη μελέτη της απανθρωποποίησης από ασθενείς με οργανική νόσο και ψύχωση και την αυτό-απανθρωποποιήση τους. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι ασθενείς με ψυχωτική διαταραχή απανθρωποποιούν τον εαυτό τους περισσότερο από τους ασθενείς με οργανική νόσο. Οι διαστάσεις δεσμού (άγχος/ αποφυγή) των εξεταζόμενων ομάδων φαίνεται ότι επηρεάζουν θετικά τη μηχανιστική απανθρωποποίηση τους, και μόνο το άγχος ασκεί θετική επίδραση στην ανιμαλιστική απανθρωποποίηση, ενώ στην αυτό-απανθρωποποίηση τους τόσο το άγχος όσο και η αποφυγή ασκούν στατιστικά σημαντική αρνητική επίδραση. Εν κατακλείδι τα ευρήματα καταδεικνύουν την παραγνωρισμένη σημασία του φαινομένου της απανθρωποποίησης στο πλαίσιο του νοσοκομείου, φωτίζοντας νέες κατευθύνσεις στην έρευνα.
Αφήγηση και ταυτότητα στη χρόνια ασθένεια: το παράδειγμα της μητρότητας στη Σκλήρυνση κατά Πλάκας
Εμμανουήλ, Σταύρος Γρ.; Ποταμιάνος, Γρηγόρης; Αναγνωστόπουλος, Φώτης; Κορωναίου, Αλεξάνδρα; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2014-12-15)
Σκοπός της διατριβής καθίσταται η διερεύνηση της εμπειρίας δείγματος μητέρων/ασθενών με Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΣΚΠ) για δύο κυρίως λόγους όπως: α) η επισήμανση της “προεξοχής” της μητρότητας ως κυρίαρχη ταυτότητα γυναικών/συμμετεχουσων σε πιλοτική μελέτη μεικτού δείγματος ασθενών αυτού του τύπου καθώς επίσης, β) η έλλειψη σχετικών με το ζήτημα της μητρότητας στη χρόνια ασθένεια δημοσιεύσεων, κατ’ επέκταση ο εντοπισμός ερευνητικού “κενού” στην παραπάνω κατεύθυνση. Σημαντικά χαρακτηριστικά της διερεύνησης αποτέλεσαν η αναγνώριση α) της σημασίας της συγκρότησης του νοήματος της εμπειρίας της ασθένειας β) της σχέσης μεταξύ της συγκρότησης του νοήματος και του ζητήματος της ταυτότητας στην περίπτωση αυτή και τέλος, γ) η υιοθέτηση της “αφηγηματικής προσέγγισης” ως ευρύτερη ερευνητική “οπτική” δεδομένης της οντολογικής σχέσης της αφήγησης τόσο με τη συγκρότηση του νοήματος της εμπειρίας όσο με τη δόμηση ή αναδόμηση της ταυτότητας - ιδίως στις περιπτώσεις κρίσιμων καμπών της βιογραφίας. Τα προλεχθέντα οδήγησαν στην διατύπωση δύο βασικών ερευνητικών ερωτημάτων τα οποία αφορούσαν α) τον τρόπο με τον οποίο οι συμμετέχουσες συγκρότησαν το νόημα της εμπειρίας τους ως πρόσωπα και ειδικότερα ως μητέρες καθώς επίσης β) τη συμβολή του νοήματος αυτού στην αφηγηματική αποτύπωση της ταυτότητάς τους. Η παρούσα ποιοτική έρευνα υιοθετεί δύο από τις υφιστάμενες “οπτικές” όσον αφορά το ζήτημα της αφηγηματικής ταυτότητας ήτοι α) τη “Φαινομενολογική” καθώς επίσης β) τη “Διαλογική” χαρακτηριστικό της οποίας αποτελεί η κατανόηση του εαυτού ως “πολυφωνική οντότητα”. Τα παραπάνω οδήγησαν στην διεξαγωγή δύο μελετών αξιοποιώντας μεθόδους όπως η “Ερμηνευτική Φαινομενολογική Ανάλυση” και η “Ποιητική Αναπαράσταση των Αφηγήσεων”. Το κοινό, επιλεκτικό - όχι τυχαίο δείγμα των μελετών συγκρότησαν δεκαπέντε μητέρες με ΣΚΠ ενώ η συλλογή των δεδομένων διεξήχθη με τη χρήση βιογραφικών, ανοικτών, μη κατευθυντικών / σε βάθος συνεντεύξεων. Η φαινομενολογική ανάλυση των δεδομένων ανέδειξε το ευρύ φάσμα της εμπειρίας των συμμετεχουσών γεγονός το οποίο αποτυπώθηκε στον προσδιορισμό τριών αφηγηματικών τυπολογιών ως πλαίσια συγκρότησης του νοήματός της ήτοι α) τις αφηγήσεις “αποκατάστασης ή προστασίας”, β) “νομιμοποίησης ή ενδυνάμωσης” και τέλος γ) “απώλειας” της ταυτότητας. Αντίστοιχα, η “διαλογική / πολυφωνική” προσέγγιση του εαυτού και της ταυτότητας συνέβαλε στον εντοπισμό κυρίαρχων ή ανεσταλμένων “φωνών” των συμμετεχουσών στις προαναφερθείσες αφηγηματικές τυπολογίες συνεπικουρώντας στην επίτευξη του ερευνητικού σκοπού. Συμπεράσματα. Ζητήματα όπως η δυναμική της υποτροπιάζουσας φύσης της ΣΚΠ, η πιθανότητα “απώλειας” της ταυτότητας κατά την “προβληματική μετάβαση” από το καθεστώς της υγείας σε αυτό της ασθένειας, η ενδεχόμενη επίδραση της ασθένειας στα υιοθετούμενα γονεϊκά στυλ, η συμβολή της “στρατηγικής εστίασης στο νόημα” στη μείωση των συμπτωμάτων άγχους/κατάθλιψης καθώς επίσης η υπογράμμιση της “συγχωρητικής” προσέγγισης της πραγματικότητας ως αναστοχαστική - μεταγνωστική διαδικασία αναδόμησης της ταυτότητας στην χρόνια ασθένεια δύνανται να συνεισφέρουν στην εύστοχη παρέμβαση των επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας τόσο σε παρόμοιες με το ερευνητικό δείγμα περιπτώσεις, όσο σε άλλες οι οποίες άπτονται συναφών της ΣΚΠ νόσων.
Γνωσιακές διαστρεβλώσεις στις διαταραχές πρόσληψης τροφής: η "σύγχυση σκέψης και σωματικού εαυτού"
Κωστοπούλου, Μυρσίνη; Σταλίκας, Αναστάσιος; Σταλίκας, Αναστάσιος; Βάρσου, Ελευθερία; Σακαλάκη, Μαρία; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2007)
Γονεϊκό άγχος και παιδική προσαρμοστικότητα
Τόλη-Γεράρδου, Άννα-Αναϊς; Συνοδινού, Κλαίρη; Καζή, Σμαράγδα; Τζινιέρη - Κοκκώση, Μαρία; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2013)
Η παρούσα έρευνα είχε ως στόχο την διερεύνηση της σχέσης μεταξύ των τάσεων του Γονεϊκού άγχους, της Συζυγικής Ικανοποίησης και της ανάπτυξης Φόβων σε παιδιά. Διερευνήθηκαν οι αλληλεπιδράσεις γονέων και μαθητών όπως αυτές αναφέρθηκαν από τα παιδιά. Επίσης, επιχειρήθηκε η διαμόρφωση αιτιώδους σχέσεως σε τέσσερα μοντέλα. Το δείγμα αποτέλεσαν 120 άτομα παιδικής ηλικίας και τα ισάριθμα ζευγάρια των γονέων τους. Τα παιδιά συμπλήρωσαν το Ερωτηματολόγιο Αυτό-αναφοράς Παιδικών Φόβων (FSSC-GR) και το ερωτηματολόγιο Αυτοαναφοράς Δυναμικών Αλληλοεπιδράσεων μεταξύ Γονέων και Μαθητών (ΑΔΑΜ-Γ). Οι γονείς συμπλήρωσαν το Ερωτηματολόγιο Γονεϊκού Στρες (P.S.I) και την Κλίμακα Ικανοποίησης από τον Γάμο. Ανάμεσα στα πλεονεκτήματα της παρούσα έρευνας ήταν και η χρήση δεδομένων από τρεις διαφορετικές πήγες με σκοπό να διερευνήσουμε τους παράγοντες που σχετίζονται τόσο με τους γονείς όσο και με τα παιδιά και οι οποίοι μπορούν να έχουν επίδραση σε ένα οικογενειακό και παιδαγωγικό σύστημα. Οι μητέρες φάνηκε να δηλώνουν περισσότερο στρες όπως επίσης και τα κορίτσια να εκδηλώνουν περισσότερους παιδικούς φόβους. Επίσης, γονείς από χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά επίπεδα είχαν υψηλότερα επίπεδα γονεϊκού στρες και χαμηλότερη συζυγική ικανοποίηση. Οι συσχετίσεις μεταξύ γονεϊκού στρες και παιδικών φόβων φάνηκαν να είναι χαμηλές προς μέτριες στο σύνολό τους. Μεμονωμένες υποκλίμακες ωστόσο του γονεϊκου στρες φάνηκε να έχουν σημαντική συσχέτιση με τις προαναφερθείσες μεταβλητές. Διερευνήθηκε επίσης η δυνατότητα πρόβλεψης του γονεϊκού στρες, των παιδικών φόβων και της συζυγικής ικανοποίησης σε ισάριθμα μοντέλα παλινδρόμησης, ως ανεξάρτητες κάθε φορά μεταβλητές. Παρατηρήθηκε ότι το ισχυρότερο μοντέλο πρόβλεψης ήταν αυτό με την Συζυγική Ικανοποίηση ως εξαρτημένη μεταβλητή στο οποίοι οι ανεξάρτηητες μεταβλητές (ηλικία γονέα, αδιαφορία ως παιδαγωγική, γονεϊκό άγχος από το ρόλο ως συζύγου) εξηγούσαν το 36 % της συνολικής διακύμανσης. Ακολούθως, σημαντική ερμηνευτική αξία είχε και το μοντέλο με εξαρτημένη μεταβλητή το γονεικό στρες στο οποίο οι ανεξάρτητες μεταβλητές (η συζυγική ικανοποίηση από τις κοινωνικές δραστηριότητες, ο παιδικός φόβος αποτυχίας / κριτικής, ο παιδικός φόβος για τα μικρά ζώα, η υποστήριξη ως παιδαγωγική πρακτική, και τα στρεσογόνα γεγονότα ζωής) οδηγούσαν στο 27% της διακύμανσης. Τέλος, στην ποιοτική ανάλυση αποτελεσμάτων στους φόβους των παιδιών παρατηρήθηκαν τέσσερις ομάδες φόβων αναφορικά με τις συγκρούσεις γονέων, τον φόβο παραβατικότητας στους δρόμους, την λεκτική βία και τον φόβο επίπληξης από τον δάσκαλο.
Γυναίκες και ουσιοεξάρτηση : προσεγγίζοντας το λόγο τους μέσα από την ανάλυση λόγου
Παπαθανασίου, Μαρία; Ποταμιάνος, Γρηγόρης Α.; Αναγνωστόπουλος, Φώτιος; Χαρίτου-Φατούρου, Μίκα; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2009)
Δεσμός, υπαρξιακή μοναξιά και κατάθλιψη στους ειδικευόμενους ιατρούς των δημοσίων νοσοκομείων της Αθήνας
Παπαγιάννη, Ευτυχία Δ.; Κορδούτης, Παναγιώτης Σ.; Αναγνωστόπουλος, Φώτιος; Καζή, Σμαράγδα; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2018)
Η θεωρία δεσμού, όπως διατυπώθηκε από τον Bowlby, υποδηλώνει πως η ποιότητα του δεσμού που διαμορφώνεται στην αρχή της ζωής, ανάμεσα στο παιδί και το άτομο φροντίδας, έχει άμεση σύνδεση με την ψυχική υγεία και τη γενικότερη λειτουργικότητά του όταν αυτό περάσει στην ενηλικίωση. Αρκετοί επαγγελματίες ψυχικής υγείας, όπως ψυχολόγοι και ψυχίατροι, έχουν αναγνωρίσει εδώ και καιρό τη χρησιμότητα της θεωρίας δεσμού, καθώς αυτή σχετίζεται με την παροχή φροντίδας στους ασθενείς τους και με τις ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις που εφαρμόζουν. Οι ιατροί υπόκεινται συχνά σε αγχογόνες και πιεστικές καταστάσεις, όπως είναι η αυξημένη ευθύνη για τους άλλους, ζητήματα αποφάσεων ζωής ή θανάτου, υπερωρίες, συνεχής εκπαίδευση (Maslach και Jackson, 1982). Η συναισθηματική τους εξάντληση, εξαιτίας των επιβαρύνσεων, έχει βρεθεί να συνδέεται με την ικανοποίηση των ασθενών τους από τις παρεχόμενες υπηρεσίες τους (Anagnostopoulos, Liolios, Persefonis, Sluter, Kafetsios και Niakas, 2012). Ήδη οι ιατροί από τo πρώτο έτος ανάληψης της ειδικότητάς, τους αισθάνονται την πίεση του μελλοντικού τους επαγγέλματος και αυτό πυροδοτεί άγχος, μοναξιά και κατάθλιψη. Οι περισσότερες έρευνες που σχετίζουν τη μοναξιά με το επάγγελμα των ιατρών αφορούν στην κοινωνική και συναισθηματική διάστασή της (Hoferek και Sarnowski, 1981. Wolf, Scurria και Webster, 1998). Μέχρι τώρα δεν υπάρχουν καταγεγραμμένα ευρήματα σχετικά με τη βίωση υπαρξιακής μοναξιάς από τον εν λόγω πληθυσμό, κενό το οποίο φιλοδοξούμε να καλύψει η δική μας έρευνα. Στόχος της παρούσας έρευνας είναι να διερευνήσει κατά πόσο η πιθανότητα εκδήλωσης Κατάθλιψης προβλέπεται/ερμηνεύεται από την ιδιότητα του ιατρού, άλλους δημοσγραφικούς παράγοντες (φύλο, οικογενειακή κατάσταση, καταγωγή), καταστασιακούς παράγοντες (της εργασίας και του κοινωνικού δικτύου), διαπροσωπικού χαρακτήρα ψυχολογικούς παράγοντες, όπως το άγχος και η αποφυγή, νοούμενοι μέσα από τη Θεωρία Δεσμού και άλλους ψυχολογικούς συντελεστές, όπως τα είδη μοναξιάς, η προτίμηση για μόνωση και οι στρατηγικές διαχείρισης της μοναξιάς. Επιπλέον σκοπός της έρευνας είναι να διερευνηθεί, κατά πόσο οι ψυχολογικοί παράγοντες της Υπαρξιακής Μοναξιάς και του Ύφους Σύναψης Δεσμού (ΥΣΔ), θα παίξουν ιδιαίτερα ισχυρό ρόλο στην πρόβλεψη/ερμηνεία της πιθανότητας εκδήλωσης κατάθλιψης μεταξύ των ιατρών παρά μεταξύ των μη ιατρών. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα (287), ήταν δείγμα ενηλίκων οι οποίοι προέρχονταν από ιατρικά (140) και μη ιατρικά επαγγέλματα (147). Οι ειδικότητες των ιατρών που συμμετείχαν στην έρευνα ήταν: παθολογική, χειρουργική, νευρολογία/ψυχιατρική, μητέρας-παιδιού. Τα αποτελέσματα της εργασίας αυτής έδειξαν πως η Υπαρξιακή Μοναξιά και για τους δύο πληθυσμούς, ιατροί και μη ιατροί, αποτελεί προβλεπτικό παράγοντα εμφάνισης Κατάθλιψης. Επιπλέον, διαπιστώθηκε πως για τους μη ιατρούς αποφασιστικής σημασίας είναι και το φύλο, εφόσον οι γυναίκες τείνουν να δηλώνουν μεγαλύτερη κατάθλιψη από τους άνδρες πράγμα που δεν συμβαίνει στους ιατρούς. Ακόμη, οι ιατροί είναι αυτοί που χρησιμοποιούν στρατηγικές διαχείρισης της μοναξιάς τους, ενώ από την άλλη καταστασιακοί παράγοντες, όπως είναι το κοινωνικό δίκτυο και οι συνθήκες εργασίας, δεν βρέθηκαν να συνδέονται με την κατάθλιψη. Τόσο η καταγωγή από την επαρχία όσο και η ύπαρξη σχέσης δρουν ως προστατευτικοί παράγοντες συνδεόμενοι με μειωμένα επίπεδα κατάθλιψης. Οι χειρουργοί και οι ψυχίατροι/νευρολόγοι βιώνουν υψηλότερη κατάθλιψη. Το έτος ειδικότητας δε σχετίζεται με τη μοναξιά και την κατάθλιψη. Οι πρακτικές εφαρμογές των αποτελεσμάτων συζητούνται.
Δημιουργία ενός θεωρητικού μοντέλου για τις φιλικές σχέσεις ενηλίκων υπό το πρίσμα της θετικής ψυχολογίας
Πεζηρκιανίδης, Χρήστος Π.; Σταλίκας, Αναστάσιος; Στυλιανίδης, Στυλιανός Δ.; Κατερέλος, Γιάννης Δ., 1964-; Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2020)
Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η δημιουργία ενός θεωρητικού μοντέλου υπό το πρίσμα της Θετικής Ψυχολογίας για τη σχέση ποιοτικών χαρακτηριστικών της φιλίας ενηλίκων με επιμέρους συστατικά της ευζωίας.Για να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός, πραγματοποιήθηκαν τέσσερεις μελέτες. Οι δύο πρώτες είχαν ως στόχο τη στάθμιση στο ελληνικό πολιτισμικό πλαίσιο δύο ψυχομετρικών εργαλείων. Το πρώτο μετρά την πολυδιάστατη φύση του ευ ζην σύμφωνα με τη θεωρία PERMA (Butler and Kern, 2016. Seligman, 2011) και το δεύτερο μετράει τα δυνατά στοιχεία του χαρακτήρα των ατόμων και τα ομαδοποιεί σε μεγάλες εννοιολογικές κατηγορίες, τις αρετές (Peterson and Seligman, 2004). Η τρίτη μελέτη είχε ως στόχο τη συστηματική ανασκόπηση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας αναζητώντας στοιχεία για τη σχέση ποσοτικών και ποιοτικών δεικτών της φιλίας ενηλίκων με το ευ ζην και τα επιμέρους συστατικά του σύμφωνα με τη θεωρία PERMA (Seligman, 2011).Τέλος, η τέταρτη μελέτη είχε τρεις επιμέρους στόχους. Ο πρώτος ήταν να μεταφράσει, να προσαρμόσει στα ελληνικά δεδομένα και να ελέγξει την παραγοντική δομή ενός εργαλείου μέτρησης των λειτουργιών της φιλίας ενηλίκων (Mendelson and Aboud, 1999). Ο δεύτερος ήταν να ελέγξει την παραγοντική δομή ενός ήδη μεταφρασμένου εργαλείου μέτρησης των τρόπων απολαμβάνειν, που υιοθετούν τα άτομα, για να ενδυναμώσουν τις θετικές εμπειρίες (Chadwick, 2012. Χαρισιάδης, 2020). Τέλος, ο τρίτος και κυριότερος στόχος της αφορούσε στην εξέταση της σχέσης μεταξύ των λειτουργιών της στενής φιλίας με τα επίπεδα τόσο του συνολικού ευ ζην των ενηλίκων όσο και των επιμέρους συστατικών του βάσει της θεωρίας PERMA (Seligman, 2011). Ακόμη, εξετάστηκε ο ρόλος, που διαδραματίζουν οι θετικές στρατηγικές απολαμβάνειν και τα διαπροσωπικά δυνατά στοιχεία του χαρακτήρα των ατόμων στην παραπάνω σχέση.Συνολικά, τα ευρήματα της παρούσας διατριβής έδειξαν ότι τα τέσσερα εργαλεία, των οποίων οι ψυχομετρικές ιδιότητες ελέγχθηκαν, παρουσιάζουν υψηλή εγκυρότητα και αξιοπιστία και μπορούν να χρησιμοποιηθούν στα ελληνικά δεδομένα. Από την άλλη μεριά, η συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας για τη σχέση της φιλίας ενηλίκων με το ευ ζην και τα συστατικά του έδειξε, ότι ναι μεν υπάρχουν κάποιες μελέτες που επικυρώνουν τη σημαντικότητα της σχέσης αυτής αλλά παρουσιάζονται σημαντικά κενά και περιορισμοί στην υπάρχουσα γνώση. Τα κενά αυτά κάλυψε σε ικανό βαθμό η μελέτη μοντελοποίησης της σχέσης μεταξύ της φιλίας ενηλίκων και του ευ ζην, η οποία έδειξε ότι ο συνδυασμός διαφορετικών λειτουργιών μιας φιλίας προβλέπει το συνολικό ευ ζην και τα συστατικά του, ενώ προεξάρχουσα θέση στη σχέση αυτή κατέχουν η ενδιαφέρουσα συντροφιά, η βοήθεια και η αυτο-επικύρωση, που παρέχονται στα πλαίσια μιας ενήλικης φιλίας.Τα ευρήματα της διατριβής συζητήθηκαν ως προς τη συνεισφορά τους στην προαγωγή της επιστημονικής θεωρίας κι έρευνας, την κοινωνική πολιτική, την πράξη στην κλινική ψυχολογία, τη συμβουλευτική και την ψυχοθεραπεία και την εκπαίδευση. Επιπλέον, συζητήθηκαν οι θεωρητικοί και μεθοδολογικοί περιορισμοί της διατριβής και διατυπώθηκαν προτάσεις για μελλοντικές έρευνες. Συμπερασματικά, η διατριβή αυτή παρέχει απαντήσεις στα ερωτήματα «Γιατί τα άτομα συνάπτουν φιλίες;» και «Τι προσφέρουν οι φιλίες στο ευ ζην των ενηλίκων;» και οι απαντήσεις αυτές παρουσιάζουν υψηλή σημαντικότητα για την προαγωγή της γνώσης και της πράξης στην Ψυχολογία αλλά και για την ίδια την κοινωνία.

Περιήγηση

Πλοήγηση Διδακτορικές διατριβές ανά Τίτλο