Πάνδημος
Ψηφιακή Βιβλιοθήκη, Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών
Χώρος ηλεκτρονικής δημοσίευσης της συγγραφικής δραστηριότητας των μελών της επιστημονικής κοινότητας του Παντείου Πανεπιστημίου. Μέσω του Πάνδημου επιτυγχάνεται η ευρεία δημοσίευση και η άμεση διάθεση, η μεγαλύτερη προβολή και κατοχύρωση της εργασίας, στην ευρεία επιστημονική κοινότητα, ενώ ενισχύεται η επιστημονική επικοινωνία.
Κοινότητες στην Πάνδημο
Επιλέξτε μια κοινότητα για να περιηγηθείτε στις συλλογές της.
Πρόσφατες Υποβολές
Περιφερειοποίηση και παγκοσμιοποίηση: σχέση αλληλεξάρτησης, αλληλοσύγκρουσης και αλληλοτροφοδότησης
Αλατάς, Νικόλαος; Λάβδας, Κώστας Α., 1964-,; Lavdas, Kostas Ant; Παπαστάμου, Ανδρέας Ν.; Υφαντής, Κώστας; Papastamou, Andreas; Yfantis, Konstantinos; International, European and Area Studies (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2026-03-06)
Στην παρούσα εργασία διεξάγεται προσπάθεια σκιαγράφησης δυναμικής εξελικτικότητας στο χρόνο της σχέσης περιφερειοποίησης και παγκοσμιοποίησης υπό τις δυνάμεις της αλληλεξάρτησης – της αλληλοσύγκρουσης – της αλληλοτροφοδότησης.
Δια του εγχειρήματος ανάλυσης της σχέσης περιφερειοποίησης και παγκοσμιοποίησης αποτυπώνεται κατάδειξη της αξίας και σημασίας των εννοιολογικών περιεχομένων και του θεωρητικού πλαισίου, της εξελικτικής ανάπτυξης περιφερειοποίησης και παγκοσμιοποίησης (διάκριση και σχετική ανάλυση των περιοδικών χρονικών πλαισίων ως κυματοειδών περιόδων), της συστηματοποίησης και ανάλυσης της θεσμικής διάρθρωσης περιφερειοποίησης και παγκοσμιοποίησης.
Στην συνέχεια, μέσω πολυεπίπεδης κριτικής ανάλυσης και ερμηνείας, ιστορικών γεγονότων «οροσήμων» – του χρονικού σταθμού της κυριαρχίας της παγκοσμιοποίησης και της ανάδυσης της περιφερειοποίησης – της ανάδυσης μιας σχέσης περιφερειοποίησης και παγκοσμιοποίησης υπό την επιρροή της αλληλεξάρτησης-της αλληλοσύγκρουσης-της αλληλοτροφοδότησης, της αξίας και σημασίας της ζωτικότητας της συνδεσιμότητας των δύο φαινομένων στην μεταξύ τους σχεσιακή κατάσταση. Το προαναφερθέν προσφέρει την σχετική απάντηση στο ερευνητικό ερώτημα «Πως διαμορφώνεται μέσα στο χρόνο η διαλεκτικού χαρακτήρα σχέση περιφερειοποίησης και παγκοσμιοποίησης;».
Τέλος, εκ της παράθεσης καινοτόμας θεσμικής πρότασης, του Οργανισμού Περιφερειακών και Παγκόσμιων Διεθνών Οργανισμών (ΟΠκΠΔΟ), παρέχεται στοιχειοθετημένη ολοκλήρωση της ανάλυσης της σχέσης περιφερειοποίησης και παγκοσμιοποίησης, επί υποβάθρου δόμησης ολιστικού και ολοκληρωμένου θεσμικού συνεργατικού πεδίου.
Ενεργειακή ασφάλεια και κλιματική αλλαγή στην Ευρώπη: μια κριτική ανάλυση της έκθεσης Draghi
Λειβαδίτη, Ελισάβετ; Μενγκ-Παπαντώνη, Μαρία; Meng-Papantoni, Maria; Καραγεώργου, Βασιλική; Καρύδης, Γεώργιος; Karageorgou, Vasiliki; International, European and Area Studies (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2025-01-08)
Η ενεργειακή ασφάλεια και η κλιματική αλλαγή αποτελούν δύο αλληλένδετες προκλήσεις που καθορίζουν τη σύγχρονη ευρωπαϊκή πολιτική. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει τη διττή πρόκληση της διασφάλισης επαρκούς και προσιτής ενέργειας, ενώ παράλληλα πρωτοστατεί στη μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία.
Η ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική καθιέρωσε επί σειρά ετών την ασφάλεια εφοδιασμού ως κεντρικό πυλώνα της στρατηγικής της, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις σχέσεις με τη Ρωσία, η οποία αποτελούσε τον κυριότερο ενεργειακό προμηθευτή της ΕΕ. Ωστόσο, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 προκάλεσε πρωτοφανή ενεργειακή κρίση, αναδεικνύοντας την υπερβολική εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και τις δομικές αδυναμίες του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος.
Παράλληλα, η ΕΕ έχει δεσμευτεί να ηγηθεί της παγκόσμιας προσπάθειας κατά της κλιματικής αλλαγής. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία στοχεύει στην κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, ενώ το πακέτο "Fit for 55" επιδιώκει μείωση εκπομπών κατά 55% έως το 2030. Η στρατηγική "REPowerEU" προωθεί τον τερματισμό της εξάρτησης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, αναγνωρίζοντας ότι η ταχύτερη μετάβαση σε καθαρή ενέργεια αποτελεί τη μακροπρόθεσμη λύση.
Η μετάβαση σε οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα απαιτεί ριζικό μετασχηματισμό του ενεργειακού συστήματος, με έμφαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή αποδοτικότητα. Αυτή η μετάβαση μπορεί να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια μέσω της μείωσης της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, αλλά εισάγει νέες προκλήσεις, όπως η διασφάλιση της σταθερότητας του δικτύου και η προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών για τις τεχνολογίες καθαρής ενέργειας.
Στο πλαίσιο αυτό, η Έκθεση του Mario Draghi προτείνει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, με έμφαση στην ενεργειακή ασφάλεια και τη βιώσιμη ανάπτυξη – με τα δυνατά σημεία και τις αδυναμίες της, όπως αυτά θα επισημανθούν στα οικεία Κεφάλαια της παρούσας. Η Έκθεση προτείνει συγκεκριμένες δράσεις για την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και τη διασφάλιση της ενεργειακής αυτονομίας της Ευρώπης.
Η επίτευξη των στόχων της ενεργειακής ασφάλειας και της κλιματικής ουδετερότητας αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις: τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της μετάβασης, τις διαφορετικές αφετηρίες των κρατών-μελών σε σχέση με το ενεργειακό τους μείγμα και τις οικονομικές τους δυνατότητες.
Συμπερασματικά, η ενεργειακή ασφάλεια και η κλιματική αλλαγή αποτελούν δύο από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της Ευρώπης σήμερα. Η επιτυχής αντιμετώπισή τους απαιτεί ολοκληρωμένη προσέγγιση που συνδυάζει τεχνολογική καινοτομία, πολιτική βούληση, διεθνή συνεργασία και κοινωνική συναίνεση. Η Έκθεση Draghi προσφέρει σημαντικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, αλλά η αποτελεσματική εφαρμογή των προτάσεών της απαιτεί συντονισμένη δράση σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο.
Η συνεργασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τρίτα κράτη για την ανάσχεση της θαλάσσιας μετανάστευσης: ζητήματα έμμεσης επαναπροώθησης, διεθνούς ευθύνης και προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Θανάσης, Σωτήριος; Γαλάνη, Σοφία; Galani, Sofia; Μαρούδα, Μαρία-Ντανιέλλα; Χατζόπουλος, Βασίλης; Marouda, Maria Daniella; Hatzopoulos, Vassilis; International, European and Area Studies (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2026-01-11)
Η θαλάσσια μετανάστευση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως στο πλαίσιο της διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων της και της συνεργασίας της με τρίτα κράτη. Τα τελευταία χρόνια, η Ένωση έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο πλέγμα πολιτικών και επιχειρησιακών πρακτικών με στόχο την ανάσχεση των μεταναστευτικών ροών δια θαλάσσης, μεταφέροντας κρίσιμες λειτουργίες ελέγχου και επιτήρησης εκτός του ευρωπαϊκού εδάφους. Ωστόσο, οι πρακτικές αυτές εγείρουν σοβαρά ζητήματα ως προς τη συμβατότητά τους με το διεθνές και ενωσιακό δίκαιο προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει κατά πόσο η συνεργασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τρίτα κράτη για την ανάσχεση της θαλάσσιας μετανάστευσης συμμορφώνεται με τις διεθνείς της υποχρεώσεις. Εστιάζει στις στρατηγικές εξωτερικής ανάθεσης, στη δράση και τον ρόλο του FRONTEX, καθώς και στα ζητήματα διεθνούς ευθύνης της Ένωσης και των κρατών-μελών της. Παράλληλα, αναλύεται η πρακτική της έμμεσης επαναπροώθησης και οι επιπτώσεις της στην ουσιαστική προστασία των μεταναστών, καθώς και ο ρόλος των μη κυβερνητικών οργανώσεων στο πεδίο της έρευνας και διάσωσης. Η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, παρά την ύπαρξη ενός πυκνού νομικού πλαισίου προστασίας, οι υφιστάμενες πολιτικές ανάσχεσης της θαλάσσιας μετανάστευσης παρουσιάζουν σημαντικές αδυναμίες στην πρακτική εφαρμογή τους και δεν διασφαλίζουν επαρκώς τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης στη θαλάσσια επιτήρηση και ασφάλεια υπό το πρίσμα του δικαίου της θάλασσας και του διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Σώκος, Ιωάννης; Sokos, Ioannis; Γαλάνη, Σοφία; Galani, Sofia; Μαρούδα, Μαρία Ντανιέλλα; Χατζόπουλος, Βασίλης; Marouda, Maria Daniella; Hatzopoulos, Vassilis; International, European and Area Studies (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2026-01-13)
Σε σύγκριση με τις παραδοσιακές μορφές θαλάσσιας παρακολούθησης, η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) στη θαλάσσια επιτήρηση έχει ενισχύσει σημαντικά την ικανότητα των κρατών να εποπτεύουν τις δραστηριότητες στη θάλασσα. Ενώ το διεθνές δίκαιο που διέπει τον θαλάσσιο τομέα δεν ρυθμίζει την τεχνητή νοημοσύνη ως τέτοια, η χρήση τεχνολογιών επιτήρησης βασισμένων στην τεχνητή νοημοσύνη εγείρει κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με την εφαρμογή των υφιστάμενων νομικών πλαισίων. Πιο συγκεκριμένα, η παρούσα διατριβή εξετάζει τις νομικές επιπτώσεις της θαλάσσιας επιτήρησης βασισμένης στην τεχνητή νοημοσύνη στο πλαίσιο του Δικαίου της Θάλασσας και του Διεθνούς Δικαίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Χρησιμοποιώντας μια δογματική και αναλυτική προσέγγιση, εξετάζει τη σχετική διεθνή νομολογία και θεσμική πρακτική για να προσδιορίσει εάν η τεχνητή νοημοσύνη μεταβάλλει τις διεθνείς υποχρεώσεις των κρατών ή τους τρόπους με τους οποίους αυτές οι υποχρεώσεις εφαρμόζονται στην πράξη. Η ανάλυση καταδεικνύει ότι, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη δεν τροποποιεί το κανονιστικό περιεχόμενο των υποχρεώσεων των κρατών, επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι υποχρεώσεις ενεργοποιούνται στη θάλασσα. Συγκεκριμένα, η επιτήρηση που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη αποκτούν γνώσεις, ασκούν έλεγχο και λαμβάνουν αποφάσεις που επηρεάζουν τα άτομα σε θαλάσσια περιβάλλοντα. Η διατριβή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στις τεχνολογίες θαλάσσιας επιτήρησης δεν εκφεύγει των υφιστάμενων διεθνών νομικών πλαισίων, αλλά μάλλον αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο οι νομικές έννοιες, που αναπτύχθηκαν σε ένα προηγούμενο τεχνολογικό πλαίσιο, πρέπει να προσαρμοστούν σε ένα νέο αναδυόμενο επιχειρησιακό περιβάλλον.
Η περιβαλλοντική ευθύνη στην Ευρωπαϊκή ΄Ενωση: ανάλυση της οδηγίας 2004/35/ΕΚ και εφαρμογή της από τα κράτη-μέλη
Λέτσα, Στυλιανή; Μπίθας, Κωνσταντίνος; Καλημέρης, Παναγιώτης; Μενγκ-Παπαντώνη, Μαρία; International, European and Area Studies (Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, 2026-02-18)
Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει το ζήτημα της περιβαλλοντικής ευθύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με επίκεντρο την Οδηγία 2004/35/ΕΚ για την πρόληψη και την αποκατάσταση περιβαλλοντικών ζημιών. Η ανάλυση βασίζεται στην παραδοχή ότι η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη διασφάλιση της ανθρώπινης υγείας, ιδίως σε ένα πλαίσιο αυξανόμενων περιβαλλοντικών κινδύνων και βιομηχανικών ατυχημάτων. Η μελέτη εντάσσει την Οδηγία στο ευρύτερο θεωρητικό και ιστορικό πλαίσιο εξέλιξης της περιβαλλοντικής πολιτικής, αναδεικνύοντας τον ρόλο βασικών αρχών του ενωσιακού δικαίου περιβάλλοντος, όπως την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», την αρχή της προφύλαξης και την αρχή της πρόληψης.
Στη συνέχεια αναλύονται οι στόχοι, οι μηχανισμοί και η φιλοσοφία της Οδηγίας με έμφαση στις διαδικασίες πρόληψης και αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημίας, στον καταλογισμό ευθύνης στους φορείς εκμετάλλευσης, στη συμμετοχή των αρμόδιων αρχών και του κοινού, καθώς και στη χρηματοοικονομική της διάσταση. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην πρακτική εφαρμογή της Οδηγίας από τα κράτη-μέλη, μέσα από τη συγκριτική εξέταση διαφορετικών εθνικών μοντέλων, με ιδιαίτερη έμφαση στην Ισπανία και στο σύστημα MORA, στην Ολλανδία, καθώς και στην ελληνική έννομη τάξη, όπου η ενσωμάτωση της Οδηγίας πραγματοποιήθηκε με το Προεδρικό Διάταγμα 148/2009. Παράλληλα, επιχειρείται συνοπτική σύγκριση με το αμερικανικό σύστημα περιβαλλοντικής ευθύνης μέσω του Comprehensive Environmental Response, Compensation, and Liability Act, προκειμένου να αναδειχθούν οι ομοιότητες και οι διαφορές τους ως προς τη ρυθμιστική φιλοσοφία και τα εργαλεία πολιτικής.
Η εργασία ολοκληρώνεται με την εξέταση σημαντικών περιβαλλοντικών ατυχημάτων που δοκίμασαν στην πράξη την αποτελεσματικότητα της Οδηγίας, οδηγώντας σε μια συνολική αποτίμηση των δυνατοτήτων, των περιορισμών και της ικανότητάς της να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες περιβαλλοντικές προκλήσεις.